266 articles
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Sau khi mất Thăng Long năm 1592, tàn dư nhà Mạc giữ vùng Cao Bằng đến năm 1677. Bài nêu các mốc lệch nhau giữa nguồn (1592, 1593 hay 1623; kết thúc 1677, 1683 hay 1692), kinh đô Nà Lữ – Cao Bình và quan hệ với Lê – Trịnh, nhà Minh, nhà Thanh.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Chùa Phật Tích (Vạn Phúc tự) ở Bắc Ninh, theo ghi chép cổ khởi dựng năm 1057 dưới thời Lý Thánh Tông, giữ pho tượng A Di Đà và bộ mười linh thú bằng đá, đều là bảo vật quốc gia. Bài nêu các số liệu và mốc lệch nhau giữa nguồn.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Trần Thủ Độ là người dựng nhà Trần và nắm thực quyền gần bốn mươi năm. Bài nêu hành trạng, tranh luận về gia thế và việc xử lý họ Lý, lời đáp năm 1258, lăng mộ, nơi thờ và những chỗ nguồn chưa thống nhất.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Phạm Cự Lạng (Cự Lượng), tướng nhà Đinh, đề nghị tôn Lê Hoàn lên ngôi trước khi xuất quân chống Tống rồi làm Thái úy nhà Tiền Lê. Các nguồn lệch nhau về quê quán, mốc thời gian, năm mất và nơi thờ.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Tháng 10 năm 979, Đinh Tiên Hoàng và con trưởng Đinh Liễn chết trong cung; sử cũ quy cho Đỗ Thích nhưng nhiều nhà nghiên cứu nghi ngờ. Bài nêu các bản chép, hậu quả, các giả thuyết về kẻ đứng sau và những chỗ nguồn chưa thống nhất.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hai đền thờ Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành ở Trường Yên được kể là khởi dựng từ thời Lý, dựng lại thế kỷ XVII. Bài nêu bố cục, tượng thờ, chạm khắc gỗ đá, các đợt trùng tu và những chi tiết nguồn chưa thống nhất.
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Năm 178, Lương Long dấy binh chống thứ sử Chu Ngung, được người Ô Hử hưởng ứng, làm chủ nhiều quận trước khi bị Chu Tuấn dẹp năm 181. Bài nêu diễn biến, hệ quả, tiền lệ Chu Đạt (157) và những chỗ các nguồn chưa thống nhất.
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Cuối thế kỷ II, ở huyện Tượng Lâm (quận Nhật Nam), thủ lĩnh bản địa Khu Liên tách khỏi chính quyền Hậu Hán và xưng vương, mở đầu nước Lâm Ấp, tiền thân của Champa. Năm xảy ra (192, 137 hay 190–193), tên nhân vật và vị trí Lâm Ấp còn tranh luận.
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Khương Tăng Hội, nhà sư gốc Khương Cư lớn lên và xuất gia ở Giao Châu, gắn với trung tâm Phật giáo Luy Lâu; ông được nhắc đến với các tác phẩm như Lục độ tập kinh, An ban thủ ý kinh và việc sang Kiến Nghiệp (nước Ngô) truyền đạo. Năm sinh, năm mất và thầy tổ còn tranh luận.
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Đồng Nai là văn hóa khảo cổ thời kim khí ở miền Đông Nam Bộ, cùng Đông Sơn và Sa Huỳnh làm thành ba trung tâm kim khí của Việt Nam; nổi bật với khuôn đúc đồng, đàn đá, mộ chum và buôn bán ven biển. Niên đại và cách phân kỳ còn tranh luận.
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Trống đồng Sao Vàng, tìm thấy ở khu vực Sao Vàng (Thọ Xuân, Thanh Hóa), thuộc loại I Heger, mặt trống có sao 12 cánh và 11 vành hoa văn; được công nhận bảo vật quốc gia theo Quyết định 73/QĐ-TTg ngày 18/01/2024, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Thạp đồng Hợp Minh, tìm thấy năm 1995 ở Trấn Yên (Yên Bái cũ), cao 47,4 cm, nặng 13,5 kg, có nắp và các băng hoa văn lễ hội, thuyền, chim thú; thạp chứa hài cốt một đứa trẻ nên được coi là bằng chứng thạp Đông Sơn từng dùng làm quan tài.
