266 articles
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Từ nhà Ngô xưng vương (939) đến nhà Đinh xưng đế (968) và nhà Tiền Lê, bộ máy nhà nước đi từ đơn sơ đến có Thập đạo quân, quan chế văn võ và tăng đạo; các nguồn khác nhau về mốc ra đời của nhà nước tập quyền và quy mô quân đội.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Thiên Phúc trấn bảo là đồng tiền đồng tròn lỗ vuông, mặt sau có chữ Lê, được cho là do Lê Hoàn cho đúc năm 984; các nguồn nêu cách hiểu khác nhau về chữ "Lê", nét chữ và việc từng bị nhầm là tiền Trung Quốc.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Bản thư đề ngày 10/2/1700, lưu trong kho lưu trữ VOC ở Jakarta, ghi dấu lúc Công ty Đông Ấn Hà Lan chấm dứt 63 năm buôn bán với Đàng Ngoài. Nó cho thấy lợi nhuận tơ lụa – bạc sụt giảm và quan hệ căng thẳng với chúa Trịnh Căn.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Hòa thượng Thích Đại Sán (Thạch Liêm), người Trung Hoa, sang Đàng Trong năm 1695 theo lời mời của chúa Nguyễn Phúc Chu và ghi lại chuyến đi trong Hải ngoại kỷ sự, tác phẩm xen thơ văn mô tả Thuận Hóa, Hội An. Giới nghiên cứu vừa dùng nó làm sử liệu vừa lưu ý chỗ tô vẽ.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ năm 1599, khi Trịnh Tùng được phong Bình An vương, Đàng Ngoài có hai bộ máy song song: triều đình vua Lê giữ danh nghĩa, phủ chúa Trịnh nắm thực quyền. Giới nghiên cứu gọi đó là “lưỡng đầu chế”; sử nhà Nguyễn lại phê các chúa là quyền thần.
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Thạp đồng Đào Thịnh, tìm thấy năm 1961 bên sông Hồng ở Yên Bái cũ, là thạp lớn của văn hóa Đông Sơn, nổi bật với các đôi tượng trên nắp và sáu chiến thuyền quanh thân; thạp được công nhận bảo vật quốc gia năm 2012, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Thành Gia Định (thành Bát Quái, Phiên An) do Nguyễn Ánh cho xây năm 1790 theo kiểu Vauban, bị Minh Mạng phá sau loạn Lê Văn Khôi, rồi thành Phụng xây năm 1836 thất thủ năm 1859. Bài nêu cấu trúc, các mốc và số đo mà nguồn ghi khác nhau, cùng dấu tích còn lại.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Kẻ Chợ là tên dân gian của Thăng Long thời vua Lê – chúa Trịnh: khu phố nghề, chợ búa quanh hoàng thành, nơi có thương điếm Hà Lan, Anh. Người nước ngoài ghi lại cảnh phố phường đông đúc, nhưng chi tiết về phiên chợ khác nhau giữa các nguồn.
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Phan Thanh Giản (1796–1867) là đại thần triều Nguyễn, người ký Hòa ước Nhâm Tuất 1862 rồi tuẫn tiết năm 1867. Bài nêu cuộc đời, các cuộc thương thuyết với Pháp và những đánh giá khác nhau từ thời Tự Đức đến nay.
Category: Cận hiện đạiPeriod: Cận hiện đại
Phan Châu Trinh (1872–1926), người Quảng Nam, đỗ phó bảng, chủ trương cải cách ôn hòa với khẩu hiệu khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh. Bài nêu phong trào Duy Tân, dân biến 1908, những năm ở Pháp và tang lễ 1926.
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Lê Chân là nữ tướng của Hai Bà Trưng, theo thần tích đã khai khẩn vùng An Biên ven sông Cấm, được phong chức chưởng quản binh quyền coi giữ duyên hải đông bắc rồi tuẫn tiết khi Mã Viện tiến đánh; bà được thờ làm Thành hoàng đất Cảng.
Category: Cận hiện đạiPeriod: Cận hiện đại
Nhà tù Hỏa Lò (Maison Centrale) do Pháp xây năm 1896 ở Hà Nội, giam nhiều chiến sĩ yêu nước, về sau giam phi công Mỹ 1964–1973. Bài nêu quá trình xây dựng, những chi tiết các nguồn ghi khác nhau, phần di tích còn lại và các cách trình bày.
