32 articles
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Lê Lai, tướng người Mường của khởi nghĩa Lam Sơn, nổi tiếng nhờ giả làm Lê Lợi để cứu chủ tướng. Bài nêu các chi tiết lệch giữa nguồn (quân số, nơi, ngày mất), giả thuyết từ Toàn thư năm 1427, ngày giỗ 21/8 và đền Lê Lai ở Kiên Thọ, Thanh Hóa.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Bộ bản đồ thời Lê Thánh Tông thể hiện cương vực và 13 thừa tuyên của Đại Việt cuối thế kỷ XV; bản gốc đã mất, các truyền bản còn ở Hà Nội và Tokyo. Niên đại (1467, 1469 hay 1490) và các phần đóng thêm về sau vẫn còn bàn.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Bia Vĩnh Lăng dựng năm 1433 tại Lam Kinh, Thanh Hóa, bảo vật quốc gia: bia và rùa đá nặng khoảng 18 tấn, văn bia do Nguyễn Trãi soạn. Bài mô tả kích thước, hoa văn rồng, lá đề, con rùa sáu móng và nêu các điểm các nguồn chưa nói rõ.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Hội Tao Đàn (Tao Đàn nhị thập bát tú) thường được kể là nhóm 28 văn thần xướng họa cùng Lê Thánh Tông ở Thăng Long cuối thế kỷ XV. Bài nêu tập Quỳnh uyển cửu ca và các tranh luận về số hội viên, mốc thời gian, và việc có thể gọi đó là một "hội" hay không.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Dương Kinh là vùng đất phát tích của nhà Mạc ở Cổ Trai (Hải Phòng), được coi là kinh đô thứ hai bên cạnh Thăng Long và là nơi ở của các thái thượng hoàng. Bài nêu địa thế, di tích, vụ tàn phá năm 1592 và cụm di tích quốc gia đặc biệt (2025).
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Năm 1442, vua Lê Thái Tông mất đột ngột ở vườn Lệ Chi, Nguyễn Trãi bị tru di ba họ, Nguyễn Thị Lộ bị quy tội giết vua. Bài trình bày chính sử, các giả thuyết (ngộ sát, vu oan do tranh ngôi, rắn báo oán) và việc minh oan năm 1464.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Từ 1533 đến 1592 nhà Mạc ở Bắc triều đối đầu Nam triều nhà Lê do Nguyễn Kim, rồi họ Trịnh nắm thực quyền, kết thúc khi Trịnh Tùng chiếm Thăng Long. Bài nêu diễn biến, các mốc lệch giữa nguồn và cách nhìn của sử cũ.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Mạc Đăng Dung từ một võ quan lên nắm quyền, phế nhà Lê lập nhà Mạc năm 1527 rồi xin hàng nhà Minh năm 1540. Bài nêu sử học phong kiến coi nhà Mạc là “ngụy triều” và cách đánh giá lại của sử học hiện đại.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Năm 1471 Lê Thánh Tông đánh Chăm Pa, hạ kinh đô Vijaya (Đồ Bàn) và lập đạo Quảng Nam. Các nguồn lệch nhau về số quân, thương vong và cách đánh giá; bài nêu cả cách nhìn của sử học trong nước lẫn quan điểm khác.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Bài cáo Hán văn do Nguyễn Trãi soạn thay Lê Lợi sau khi đánh đuổi quân Minh, nêu quan niệm nhân nghĩa và ý thức về một quốc gia Đại Việt riêng. Bài trình bày văn bản, cách gọi “tuyên ngôn độc lập thứ hai” và các tranh luận.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Tháng 10–11/1427 nghĩa quân Lam Sơn diệt viện binh nhà Minh ở Chi Lăng và Xương Giang, buộc Vương Thông thề rút quân khỏi Đông Quan. Bài nêu diễn biến, số liệu và ngày tháng lệch giữa các nguồn, cùng di tích.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Trận phục kích của nghĩa quân Lam Sơn cuối năm 1426 ở vùng Chương Mỹ (Hà Nội) đánh tan cánh quân của Vương Thông, mở đường siết vòng vây Đông Quan. Quân số và thương vong ghi rất khác nhau giữa các nguồn.
