33 articles
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Gốm men ngọc thời Lý và gốm hoa nâu thời Trần là hai dòng tiêu biểu của gốm Đại Việt. Bài nêu khó khăn khi phân biệt gốm Lý và Trần ở Hoàng thành Thăng Long, các cách lý giải ảnh hưởng Phật giáo và Chăm Pa, và hai bảo vật thạp gốm hoa nâu ở Hải Dương, Quảng Ninh.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Chùa Phổ Minh (chùa Tháp) ở Tức Mặc, Nam Định cũ, được nhà Trần mở rộng năm 1262; tháp Phổ Minh 14 tầng dựng năm 1305. Bài nêu số liệu kết cấu lệch giữa các nguồn, chỗ chưa khớp về xá lợi, vạc Phổ Minh thuộc An Nam tứ đại khí và bộ tượng Trúc Lâm Tam Tổ.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Chùa Dạm (Đại Lãm tự) ở Nam Sơn, Bắc Ninh, được kể là do Ỷ Lan và Lý Nhân Tông cho xây từ năm 1086; chỉ còn nền móng và cột đá chạm rồng, nay là bảo vật quốc gia. Bài nêu kết quả khai quật, số liệu lệch giữa nguồn và các giả thuyết về ý nghĩa cột đá.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Nhà Trần để vua cha nhường ngôi cho con rồi làm Thái thượng hoàng, bắt đầu với Trần Thừa năm 1226, và khuyến khích hôn nhân trong họ để giữ ngôi. Bài nêu cách các nguồn mô tả thiết chế này, lời phê phán của sử gia Nho học và hệ quả khi họ Hồ nắm quyền cuối triều.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Bia dựng ngày 20/8/1121 ghi việc khánh thành tháp Sùng Thiện Diên Linh, là bia của triều đình Lý Nhân Tông và là bảo vật quốc gia. Bài nêu cấu trúc bia, nội dung văn bia (hội đèn Quảng Chiếu, rối nước), các số liệu lệch giữa nguồn và vụ bia bị cào xước năm 2014.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Trần Nhân Tông (Trần Khâm) là vua thứ ba nhà Trần, trị vì trong thời kháng chiến chống Mông – Nguyên, nhường ngôi năm 1293 rồi xuất gia, được tôn là Sơ tổ Thiền phái Trúc Lâm. Bài nêu các mốc đời và những chỗ nguồn chưa khớp (mốc xuất gia, ngày mất, nơi lưu xá lợi).
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Hình thư là bộ luật do vua Lý Thái Tông cho soạn và ban hành năm 1042, được nhiều nguồn coi là bộ luật thành văn đầu tiên của Đại Việt. Văn bản đã thất truyền; bài nêu những gì sử cũ ghi, nội dung được dẫn lại, các điểm nguồn lệch nhau và cách phân biệt với các bộ luật sau.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Mùa xuân năm 1075, vua Lý Nhân Tông cho tổ chức khoa thi Minh kinh bác học và Nho học tam trường, được coi là khoa thi Nho học đầu tiên; Lê Văn Thịnh đỗ đầu. Bài nêu diễn biến, sự nghiệp của ông, chỗ các nguồn lệch năm và danh xưng "Trạng nguyên khai khoa".
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1054 Lý Thánh Tông đổi quốc hiệu Đại Cồ Việt thành Đại Việt; tên này dùng đến năm 1804, chỉ gián đoạn thời Hồ (Đại Ngu) và thuộc Minh. Bài nêu mốc truyền thống và các ý kiến mới cho rằng cái tên có thể đã có từ trước.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Cuối năm 1009, sau khi Lê Long Đĩnh mất, triều thần do Chi hậu Đào Cam Mộc vận động, có sự ủng hộ của sư Vạn Hạnh, tôn Lý Công Uẩn lên ngôi ở Hoa Lư, mở đầu nhà Lý. Bài nêu diễn biến theo sử cũ, phần sấm ký truyền thuyết và các cách ghi khác.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1284 Thượng hoàng Trần Thánh Tông họp các phụ lão ở thềm điện Diên Hồng hỏi kế đánh quân Nguyên, và các phụ lão đồng thanh nói "đánh". Bài nêu sự lệch năm, người triệu tập, tranh luận về địa điểm Bình Than và cách gọi "hội nghị dân chủ".
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Năm 1306, công chúa Huyền Trân, con vua Trần Nhân Tông, kết hôn với vua Chế Mân của Champa; Champa dâng châu Ô, châu Lý làm sính lễ. Bài nêu các cách kể và cách diễn giải khác nhau về chuyện giàn hỏa thiêu, danh hiệu của công chúa và cuộc đời bà sau khi về nước.
