Lễ giỗ Thầy Thím ở Dinh Thầy Thím, La Gi (Bình Thuận cũ, nay thuộc Lâm Đồng) từ 14 đến 16 tháng 9 âm lịch, tưởng nhớ đôi vợ chồng đạo sĩ giúp dân vùng biển; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2022.
Khu dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai, được UNESCO công nhận ngày 29/6/2011 trên cơ sở mở rộng khu Cát Tiên cũ, có vùng lõi gồm Vườn quốc gia Cát Tiên và khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai. Các nguồn ghi diện tích (756 nghìn hay gần 970 nghìn ha) và số loài khác nhau.
Người Chăm theo Islam gồm hai cộng đồng: Bàni (Awal) ở Ninh Thuận, Bình Thuận cũ, hình thành từ cuối thế kỷ XVI và pha tín ngưỡng bản địa, và Chăm Islam chính thống ở Nam Bộ, đông nhất ở An Giang. Bài nêu số liệu theo nguồn và các ý kiến khác nhau về tên gọi.
Đạo Bàlamôn của người Chăm là tôn giáo bản địa hóa từ Hindu giáo, chỉ còn ở Ninh Thuận và Bình Thuận. Bài nêu niềm tin, thờ Shiva và các vua thần thánh hóa, cấu trúc Awal – Ahiér, chức sắc, nghi lễ chính và những chuyển biến gần đây.
Công viên địa chất Đắk Nông (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng) được UNESCO công nhận năm 2020, là công viên địa chất toàn cầu thứ ba của Việt Nam. Điểm nhấn là hệ thống hang động núi lửa Krông Nô, nơi còn dấu tích cư trú của người tiền sử cách nay hàng nghìn năm.
Truyền thuyết về đôi trai gái K'Ho gắn với tên núi Lang Biang ở Lạc Dương (Lâm Đồng). Bài nêu bản kể thường gặp trong du lịch, bản gắn với sử thi theo già làng Krajan Plin, tranh luận về tên nhân vật và vai trò của truyền thuyết trong đời sống buôn làng.
Rượu cần là rượu cơm ủ men lá trong ché, uống bằng ống cần chung, gắn với nghi lễ và tiếp khách của nhiều dân tộc Tây Nguyên. Bài dựa chủ yếu vào các mô tả về người Ê Đê và M'nông: cách làm men, ché và cần, nghi thức uống, ý nghĩa với thần linh và cộng đồng.
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Mộc bản triều Nguyễn là khối ván gỗ khắc ngược chữ Hán, Nôm dùng in các bộ sử, địa chí của triều Nguyễn, lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV (Đà Lạt) và được UNESCO ghi danh Ký ức thế giới năm 2009; số lượng ván nêu khác nhau giữa các nguồn.
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên gắn với 17 cộng đồng dân tộc ở vùng cao nguyên miền Trung; UNESCO công bố là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể năm 2005 và đưa vào Danh sách đại diện năm 2008. Chiêng là nhạc cụ nghi lễ, vật thiêng và biểu tượng của gia đình.
Người Chăm có chữ viết lâu đời gốc Ấn Độ và Ả Rập: chữ trên bia đá cổ như bia Võ Cạnh, các lối chữ trên lá buông và giấy, và akhar thrah ngày nay. Bài nêu các loại chữ, việc dạy học và nghiên cứu thư tịch.
Nghệ thuật làm gốm của người Chăm (Bàu Trúc, Khánh Hòa; Bình Đức, Lâm Đồng) do phụ nữ thực hiện, không bàn xoay, không tráng men, nung lộ thiên; UNESCO ghi danh năm 2022 vào Danh sách cần bảo vệ khẩn cấp.
Người Chu Ru sống chủ yếu ở vùng cao nguyên Lâm Đồng, nói tiếng thuộc nhóm Nam Đảo, gần tiếng Chăm. Họ định cư lâu đời, làm ruộng nước, ở nhà sàn theo làng (plei); gia đình mẫu hệ, người phụ nữ giữ vai trò chủ động trong hôn nhân và là người thừa kế.
Người Chơ Ro sống tập trung ở vùng núi thấp thuộc Đồng Nai, tiếng nói thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ vốn làm rẫy, trước ở nhà sàn nay phổ biến nhà đất; lễ cúng thần lúa là lễ trọng hằng năm và lễ hội Sayangva đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.