Years: 1858 – present
70 articles
Category: Cận hiện đạiPeriod: Cận hiện đại
Trương Định chiêu mộ dân lập đồn điền ở Gò Công, kháng Pháp từ 1859 và không chịu bãi binh sau hòa ước 1862. Bài nêu cuộc đời, tranh luận về danh hiệu Đại nguyên soái hay Đại tướng quân, cái chết tháng 8/1864 và các nơi thờ.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Cận hiện đại
Ở Việt Nam hiện có hai bộ chữ Latin cho tiếng Mông: chữ Mông Việt Nam, ban hành theo Nghị định 206/CP ngày 27/11/1961, và chữ Mông quốc tế (RPA) du nhập từ Lào. Bài nêu cách xây dựng, khác biệt kỹ thuật, số liệu khảo sát ở hai bản vùng Tây Bắc và tranh luận về việc chọn bộ chữ.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Cận hiện đại
Nam Phong tạp chí là nguyệt san ra ở Hà Nội từ 1/7/1917 đến cuối năm 1934, do Phạm Quỳnh làm chủ bút, in chữ quốc ngữ và chữ Hán, về sau thêm Pháp văn. Bài nêu hoàn cảnh ra đời, tôn chỉ dùng quốc ngữ truyền bá học thuật Đông – Tây, đóng góp về ngôn ngữ và những đánh giá trái chiều.
Category: Kiến trúcPeriod: Cận hiện đại
Cung An Định (Huế) là biệt cung của vua Khải Định, cải tạo từ phủ gỗ năm 1902 thành quần thể bê tông cốt thép trong các năm 1917–1918, pha kiến trúc châu Âu với trang trí cung đình Huế. Bài nêu bố cục, vật liệu, trang trí và quá trình bảo tồn.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáoPeriod: Cận hiện đại
Hệ phái Khất sĩ do Tổ sư Minh Đăng Quang khai sáng năm 1944 ở Nam Bộ, dung hợp Nam tông và Bắc tông. Bài nêu mốc hình thành, bộ Chơn lý, các giáo đoàn, kiến trúc tịnh xá bát giác và số liệu hiện nay.
Category: Cận hiện đạiPeriod: Cận hiện đại
Phan Châu Trinh (1872–1926), người Quảng Nam, đỗ phó bảng, chủ trương cải cách ôn hòa với khẩu hiệu khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh. Bài nêu phong trào Duy Tân, dân biến 1908, những năm ở Pháp và tang lễ 1926.
Category: Nghệ thuật trình diễnPeriod: Cận hiện đại
Nguyễn Vĩnh Bảo (1918–2021) là nhạc sư đờn ca tài tử người Cao Lãnh (Đồng Tháp), giảng dạy đàn tranh ở Sài Gòn và nước ngoài. Theo báo chí, ông cải tiến đàn tranh 16 dây thành 17, 19, 21 dây từ khoảng năm 1955.
Category: Cận hiện đạiPeriod: Cận hiện đại
Nhà tù Hỏa Lò (Maison Centrale) do Pháp xây năm 1896 ở Hà Nội, giam nhiều chiến sĩ yêu nước, về sau giam phi công Mỹ 1964–1973. Bài nêu quá trình xây dựng, những chi tiết các nguồn ghi khác nhau, phần di tích còn lại và các cách trình bày.
Category: Kiến trúcPeriod: Cận hiện đại
Nhà thờ Lớn Hà Nội (Thánh Giuse) được xây từ 1884 và khánh thành Giáng sinh 1887 trên nền chùa Báo Thiên xưa, theo phong cách Gothic gợi Nhà thờ Đức Bà Paris nhưng có mái ngói đất nung và cung thánh chạm gỗ sơn son thếp vàng. Bài nêu quy mô, bố cục và đợt trát, sơn lại năm 2022.
Category: Kiến trúcPeriod: Cận hiện đại
Quần thể nhà thờ đá Phát Diệm do linh mục Trần Lục chủ trì xây cuối thế kỷ XIX bằng đá và gỗ lim, kết hợp bố cục, mái cong của đình chùa Việt với nhà thờ Công giáo; di tích quốc gia từ năm 1988.
Category: Kiến trúcPeriod: Cận hiện đại
Nhà cổ Bình Thủy là nhà thờ họ Dương ở Cần Thơ, dựng năm 1870 và hoàn thiện khoảng năm 1911, pha kiến trúc Đông – Tây với gạch bông và hàng rào sắt nhập từ Pháp; di tích cấp quốc gia và nổi tiếng nhờ bộ phim “Người tình”.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Cận hiện đại
Nguyễn Văn Vĩnh (1882–1936) là nhà báo, dịch giả cổ vũ dùng chữ quốc ngữ thay chữ Hán, chữ Nôm. Bài nêu các tờ báo ông làm chủ bút, quan điểm về chữ quốc ngữ và phiên âm tên nước ngoài, hoạt động dịch sách, và các đánh giá khác nhau của giới nghiên cứu.
1/9/1858
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp.
Da Nang
5/6/1862
Hòa ước Nhâm Tuất
Triều Nguyễn ký hòa ước với Pháp và Tây Ban Nha, nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Biên Hòa, Gia Định, Định Tường) và đảo Côn Lôn cho Pháp.
15/4/1865
Gia Định báo ra số đầu
Tờ báo đầu tiên in bằng chữ Quốc ngữ ra số đầu tiên ở Sài Gòn.
Ho Chi Minh City
1884 – 1913
Khởi nghĩa Yên Thế
Nông dân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám kháng chiến chống Pháp gần 30 năm.
Bac Ninh
6/6/1884
Hòa ước Giáp Thân (Patenôtre)
Triều Nguyễn ký hòa ước với Pháp, chính thức thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp trên Bắc Kỳ và Trung Kỳ.
1885 – 1896
Phong trào Cần vương
Sau cuộc phản công ở kinh thành Huế thất bại, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở và ban chiếu Cần vương, kêu gọi văn thân, sĩ phu đứng lên chống Pháp.
28/2/1902
Khánh thành cầu Long Biên
Cây cầu thép dài hơn 1,6 km bắc qua sông Hồng (khi đó gọi là cầu Doumer) được khánh thành.
Hanoi
1905 – 1909
Phong trào Đông Du
Phan Bội Châu tổ chức đưa thanh niên sang Nhật Bản học tập để chuẩn bị lực lượng giành độc lập.
1907
Đông Kinh nghĩa thục
Các sĩ phu yêu nước mở trường Đông Kinh nghĩa thục ở Hà Nội, dạy học không lấy tiền, cổ động chữ Quốc ngữ và tư tưởng duy tân; trường bị đóng cửa cuối năm.
Hanoi
5/6/1911
Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước
Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) rời bến Nhà Rồng trên tàu Amiral Latouche-Tréville sang Pháp.
Ho Chi Minh City
1930 – 1931
Xô viết Nghệ Tĩnh
Cao trào đấu tranh của công nhân, nông dân ở Nghệ An, Hà Tĩnh, đỉnh cao là việc lập chính quyền Xô viết ở nhiều làng xã.
Nghe An
3/2/1930
Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản do Nguyễn Ái Quốc chủ trì ở Hồng Kông thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
19/8/1945
Cách mạng Tháng Tám
Việt Minh lãnh đạo tổng khởi nghĩa giành chính quyền, thắng lợi ở Hà Nội ngày 19/8/1945 rồi lan ra cả nước; vua Bảo Đại thoái vị.
Hanoi
2/9/1945
Tuyên ngôn Độc lập
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Hanoi
7/5/1954
Chiến thắng Điện Biên Phủ
Sau 56 ngày đêm (13/3 – 7/5/1954), quân đội Việt Nam tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của Pháp.
Dien Bien
21/7/1954
Hiệp định Genève
Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam được ký kết, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời.
30/4/1975
Kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước
Xe tăng Quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập ở Sài Gòn, chiến tranh Việt Nam kết thúc; năm 1976 nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra đời.
Ho Chi Minh City
month 12, 1986
Khởi xướng công cuộc Đổi mới
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra đường lối Đổi mới, chuyển sang kinh tế thị trường.
1993
Quần thể di tích Cố đô Huế được công nhận Di sản thế giới
Quần thể di tích Cố đô Huế là di sản đầu tiên của Việt Nam được UNESCO ghi vào Danh sách Di sản thế giới.
Hue
1994
Vịnh Hạ Long được công nhận Di sản thế giới
Vịnh Hạ Long được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới; năm 2023 mở rộng thành Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà.
Quang Ninh
28/7/1995
Việt Nam gia nhập ASEAN
Việt Nam trở thành thành viên thứ bảy của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.
1999
Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn được công nhận Di sản thế giới
Tại cùng một kỳ họp, UNESCO ghi danh Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn vào Danh sách Di sản văn hóa thế giới.
Da Nang
2005
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO vinh danh
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại.
11/1/2007
Việt Nam gia nhập WTO
Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới.
2010
Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long được công nhận Di sản thế giới
Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới, đúng dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long.
Hanoi
2014
Quần thể danh thắng Tràng An được công nhận Di sản thế giới
Tràng An là di sản thế giới hỗn hợp (văn hóa và thiên nhiên) đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á.
Ninh Binh
2025
Quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận Di sản thế giới
Quần thể di tích gắn với Thiền phái Trúc Lâm và nhà Trần trải trên Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới.
1/7/2025
Sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố
Việt Nam sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống 34 tỉnh, thành phố và bỏ cấp huyện; chính quyền mới hoạt động từ ngày 1/7/2025.
