Years: 1009 – 1400
38 articles
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1284 Thượng hoàng Trần Thánh Tông họp các phụ lão ở thềm điện Diên Hồng hỏi kế đánh quân Nguyên, và các phụ lão đồng thanh nói "đánh". Bài nêu sự lệch năm, người triệu tập, tranh luận về địa điểm Bình Than và cách gọi "hội nghị dân chủ".
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Năm 1306, công chúa Huyền Trân, con vua Trần Nhân Tông, kết hôn với vua Chế Mân của Champa; Champa dâng châu Ô, châu Lý làm sính lễ. Bài nêu các cách kể và cách diễn giải khác nhau về chuyện giàn hỏa thiêu, danh hiệu của công chúa và cuộc đời bà sau khi về nước.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Ngày 9/4/1288, thủy quân Nguyên của Ô Mã Nhi bị tiêu diệt trên sông Bạch Đằng. Bài kể diễn biến trận đánh và các bãi cọc Yên Giang, Đồng Vạn Muối, Đồng Má Ngựa, Cao Quỳ, nêu tranh luận về việc bãi cọc nào thuộc trận địa năm 1288 và các "điểm mờ" của nghiên cứu.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Năm 1224–1225, Lý Huệ Tông truyền ngôi cho con gái là Lý Chiêu Hoàng, rồi bà nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh dưới sự sắp đặt của Trần Thủ Độ. Bài nêu ngày tháng, tuổi các nhân vật còn lệch nhau và các cách nhìn khác nhau về việc "nhường ngôi" hay "đoạt ngôi".
Category: Di sản UNESCOPeriod: Lý – Trần
Quần thể gồm 12 thành phần ở Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng, lấy Phật giáo Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tông sáng lập làm cốt lõi. Ngày 12/7/2025, tại Paris, UNESCO ghi vào Danh mục Di sản thế giới, là di sản thế giới thứ chín của Việt Nam.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Năm 1010, vua Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô của Đại Cồ Việt từ Hoa Lư về thành Đại La rồi đổi tên Thăng Long. Bài chiếu dẫn tiền lệ dời đô, nêu hạn chế của Hoa Lư và ưu thế thế đất của Đại La.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Văn Miếu được dựng năm 1070 thời Lý Thánh Tông, Quốc Tử Giám lập năm 1076 và thường được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Nơi đây còn 82 bia tiến sĩ khoa thi 1442–1779, được UNESCO ghi danh.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Trong ba lần quân Mông – Nguyên xâm lược Đại Việt (1258, 1285, 1287–1288), nhà Trần dựa vào kế thanh dã, sức dân và tài chỉ huy của Trần Quốc Tuấn; trận Bạch Đằng ngày 9/4/1288 chấm dứt cuộc chiến.
Category: Kiến trúcPeriod: Lý – Trần
Tháp Pô Klong Garai là cụm đền tháp gạch của người Chăm trên đồi Trầu (Phan Rang, Ninh Thuận cũ, nay thuộc Khánh Hòa), xây cuối thế kỷ XIII – đầu thế kỷ XIV, thuộc phong cách Muộn; di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Năm 1075 Lý Thường Kiệt chủ trương đem quân sang đánh phủ đầu các căn cứ của nhà Tống ở Ung, Khâm, Liêm, rồi lập phòng tuyến sông Như Nguyệt. Quân Tống bị chặn ở bờ bắc sông Cầu và rút quân sau khi giảng hòa năm 1077.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Chùa Diên Hựu (chùa Một Cột) được dựng năm 1049 dưới thời Lý Thái Tông theo ghi chép của Đại Việt sử ký toàn thư, nổi tiếng vì ngôi điện gỗ đặt trên một trụ đá giữa ao. Chùa bị phá năm 1954, được phục dựng và xếp hạng di tích quốc gia năm 1962.
Category: Lý – TrầnPeriod: Lý – Trần
Chu Văn An (mất năm 1370) là nhà giáo thời Trần, mở trường dạy học ở quê rồi làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám. Ông dâng Thất trảm sớ xin chém bảy kẻ nịnh thần, từ quan về Chí Linh và được thờ ở Văn Miếu; UNESCO đưa vào danh sách kỷ niệm năm 2020.
1009
Lý Công Uẩn lên ngôi, lập nhà Lý
Sau khi Lê Long Đĩnh mất, triều thần tôn Lý Công Uẩn lên ngôi ở Hoa Lư, mở đầu nhà Lý.
Ninh Binh
month 7, 1010
Dời đô về Thăng Long
Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô từ Hoa Lư về thành Đại La và đổi tên là Thăng Long (tháng 7 âm lịch năm Canh Tuất).
Hanoi
1049
Dựng chùa Diên Hựu (chùa Một Cột)
Lý Thái Tông cho dựng chùa Diên Hựu với ngôi điện đặt trên một cột đá giữa hồ.
Hanoi
1054
Đổi quốc hiệu thành Đại Việt
Lý Thánh Tông lên ngôi và đổi quốc hiệu Đại Cồ Việt thành Đại Việt; quốc hiệu này dùng trong phần lớn thời kỳ phong kiến sau đó.
1070
Lập Văn Miếu ở Thăng Long
Lý Thánh Tông cho xây Văn Miếu, đắp tượng Chu Công, Khổng Tử và Tứ phối để thờ.
Hanoi
1075 – 1077
Lý Thường Kiệt kháng chiến chống Tống
Lý Thường Kiệt chủ động đánh sang Ung, Khâm, Liêm (1075–1076) rồi chặn đứng quân Tống ở phòng tuyến sông Như Nguyệt (1077).
1075
Khoa thi Nho học đầu tiên
Triều Lý mở khoa thi Minh kinh bác học và Nho học tam trường; Lê Văn Thịnh đỗ đầu.
1225
Nhà Trần thay nhà Lý
Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh (Trần Thái Tông) cuối năm Ất Dậu, mở đầu nhà Trần.
1258
Kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất
Quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy tràn vào Thăng Long; nhà Trần rút lui bảo toàn lực lượng rồi phản công ở Đông Bộ Đầu.
1284
Hội nghị Diên Hồng
Thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu các bô lão hỏi kế đánh giặc; các bô lão đồng thanh xin đánh.
1285
Kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai
Quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy tấn công Đại Việt; quân dân nhà Trần thắng ở Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp.
lunar day 8, month 3, 1288
Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
Trần Hưng Đạo dùng trận địa cọc trên sông Bạch Đằng tiêu diệt đoàn thuyền lương và thủy binh Nguyên, kết thúc cuộc kháng chiến lần thứ ba (ngày 8 tháng 3 năm Mậu Tý).
Quang Ninh
1299
Trần Nhân Tông xuất gia, khai lập Thiền phái Trúc Lâm
Thượng hoàng Trần Nhân Tông xuất gia tu ở núi Yên Tử, khai lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Quang Ninh
1306
Công chúa Huyền Trân về Chăm Pa
Công chúa Huyền Trân được gả cho vua Chăm Pa Chế Mân; Chăm Pa dâng hai châu Ô, Lý cho Đại Việt.
