Years: 939 – 1009
32 articles
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Gạch in chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" tìm thấy ở thành Hoa Lư và Thăng Long, cùng gạch "Giang Tây quân". Vì chữ "Đại Việt" có trước năm 1054, một số nhà nghiên cứu cho quốc hiệu thời Đinh – Lê là Đại Việt chứ không phải Đại Cồ Việt. Bài nêu các cách đọc.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Đinh Toàn lên ngôi năm 979 khi sáu tuổi sau cái chết của Đinh Tiên Hoàng, làm vua chưa đầy một năm, rồi giữ tước Vệ vương dưới triều Tiền Lê và mất khi đi dẹp loạn Cử Long. Bài nêu các niên đại lệch (1001 hay 991) và các cách nhìn về việc nhường ngôi.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Đinh Liễn là con trai cả của Đinh Bộ Lĩnh, từng làm con tin ở Cổ Loa, đi sứ nhà Tống, dựng cột kinh sau cái chết của em và bị hại cùng cha năm 979; sử liệu khác nhau về chuyến đi sứ, việc phế thái tử và nguyên nhân cái chết.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Đền và lăng Ngô Quyền ở thôn Cam Lâm, làng cổ Đường Lâm, được xem là di tích ở quê hương vị vua; quê quán của ông, nơi đặt mộ và cách tu bổ di tích đều từng có ý kiến khác nhau.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Cột kinh đá cao 4,16 m ở sân chùa Nhất Trụ, do Lê Đại Hành dựng năm 995 theo lạc khoản, được công nhận bảo vật quốc gia năm 2015; các nguồn khác nhau về số chữ còn đọc được và hình dạng chóp cột.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Công chúa Lê Thị Phất Ngân, theo thần tích là con gái Lê Đại Hành, được gả cho Lý Công Uẩn, là mẹ vua Lý Thái Tông; chính sử chỉ nhắc bà gián tiếp. Bài phân biệt phần chính sử, phần thần tích và nơi thờ phụng ở Hoa Lư, Nghệ An, Bắc Ninh.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Chuông Nhật Tảo, đúc năm 948 thời Ngô, hiện ở đình Nhật Tảo (Đông Ngạc, Hà Nội), là bảo vật quốc gia có bài minh 211 chữ ghi niên hiệu Nam Hán và địa danh "thôn Hạ Từ Liêm, huyện Giao Chỉ". Bài nêu lai lịch, nội dung minh văn và các cách đọc.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hai sập đá chạm rồng cuộn ở đền vua Đinh Tiên Hoàng, Hoa Lư, được công nhận bảo vật quốc gia cuối năm 2017; hiện vật thuộc thế kỷ XVII nhưng các nguồn khác nhau về niên đại từng chiếc và ý nghĩa của hình rồng có "bàn tay".
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Đỗ Pháp Thuận là thiền sư thời Tiền Lê, được vua Lê Hoàn hỏi việc nước và, theo Thiền uyển tập anh, là tác giả bài thơ bốn câu Quốc tộ. Bài nêu tiểu sử, chuyện lái đò đón sứ Tống Lý Giác năm 987, các cách hiểu "đằng lạc", "vô vi" và những điểm nguồn chưa thống nhất.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Khuông Việt (Ngô Chân Lưu) là thiền sư được vua Đinh phong Tăng thống, làm cố vấn và tham gia bang giao với nhà Tống thời Lê Hoàn. Bài nêu tiểu sử, các chỗ nguồn lệch nhau (năm sinh, quê, dòng dõi, mốc phong chức) và bài từ tiễn sứ Lý Giác.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Sau năm 981, Lê Hoàn vừa nhận sách phong của nhà Tống và giữ quan hệ hòa hiếu, vừa thân chinh đánh Chiêm Thành năm 982; các nguồn khác nhau về cách gọi quan hệ với Tống ("cống" hay "sính") và cách trình bày cuộc đánh Chiêm.
Category: Ngô – Đinh – Tiền LêPeriod: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Sau trận Bạch Đằng, Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa; sau khi ông mất năm 944, Dương Tam Kha chiếm ngôi, rồi Hậu Ngô vương cai trị đến 965. Các nguồn khác nhau về tính chất của nhà nước này và đánh giá về Dương Tam Kha.
938
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938
Ngô Quyền dùng trận địa cọc ngầm trên sông Bạch Đằng đánh tan thủy quân Nam Hán do Hoằng Tháo chỉ huy, chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc.
939
Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa
Ngô Quyền xưng vương, đặt kinh đô ở Cổ Loa, xây dựng triều đình riêng, mở đầu nhà Ngô.
Hanoi
965 – 968
Loạn 12 sứ quân
Sau khi nhà Ngô suy, các thế lực địa phương cát cứ; Đinh Bộ Lĩnh lần lượt dẹp các sứ quân, thống nhất đất nước năm 968.
968
Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt
Đinh Bộ Lĩnh xưng hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng), đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư.
Ninh Binh
981
Lê Hoàn đánh thắng quân Tống
Lê Hoàn, vừa lên ngôi năm 980 và lập nhà Tiền Lê, chỉ huy đánh bại cuộc tấn công của nhà Tống theo hai đường thủy bộ.
982
Lê Hoàn đánh Chiêm Thành
Lê Hoàn đem quân đánh Chiêm Thành, phá kinh đô Indrapura, củng cố vị thế phía nam của Đại Cồ Việt.
