Trống đồng Cổ Loa được tìm thấy năm 1982 ở khu Mả Tre (Đông Anh, Hà Nội), nằm ngửa dưới ruộng, chứa hàng trăm đồ đồng Đông Sơn. Bài nêu hoa văn, kho đồ đồng trong lòng trống, các số liệu lệch giữa nguồn và danh hiệu Bảo vật quốc gia năm 2015.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Người Đông Sơn làm trang sức bằng đồng, đá, mã não và thủy tinh: vòng ống gắn lục lạc, trâm, khóa thắt lưng, khuyên tai, hạt chuỗi; tượng nhỏ trên cán dao, thạp cho thấy cách họ đeo, nhưng nhiều nhận định về giới và địa vị còn là suy luận.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Thạp đồng Đào Thịnh, tìm thấy năm 1961 bên sông Hồng ở Yên Bái cũ, là thạp lớn của văn hóa Đông Sơn, nổi bật với các đôi tượng trên nắp và sáu chiến thuyền quanh thân; thạp được công nhận bảo vật quốc gia năm 2012, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Lúa, nhất là lúa nếp, là nền tảng đời sống của cư dân Văn Lang – Âu Lạc; các lưỡi đồng hình tim hay bị gọi là lưỡi cày nhưng có nhà khảo cổ cho là vũ khí, nên vai trò của công cụ đồng và cày kéo bằng sức vật vẫn còn tranh luận.
Disputed
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Mộ cự thạch Hàng Gòn là một ngôi mộ dolmen bằng sáu tấm đá hoa cương, do kỹ sư J. Bouchot phát hiện năm 1927 ở Long Khánh (Đồng Nai). Bài nêu cấu trúc, kết quả khảo sát năm 2006, mốc niên đại lệch giữa nguồn và những điều chưa biết về chủ nhân mộ.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Nghề đúc đồng là đỉnh cao của văn hóa Đông Sơn. Bài nêu các lần đúc thử trống Ngọc Lũ (1964–1975), gần 1.000 mảnh khuôn trống ở Luy Lâu, tranh luận khuôn ghép hay sáp chảy và chiếc trống đúc thực nghiệm năm 2022.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Cây đèn đồng hình người quỳ, Bảo vật quốc gia, do nhà khảo cổ Olov Janse tìm thấy năm 1935 trong một ngôi mộ gạch ở Lạch Trường, Thanh Hóa. Bài nêu tạo hình, các cách lý giải khác nhau (Janse, bảo tàng, báo chí) và niên đại còn lệch giữa các nguồn.
Disputed
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Làng Cả là khu mộ táng và cư trú lớn của văn hóa Đông Sơn ở Việt Trì, được biết đến từ năm 1959 và khai quật các năm 1976, 1977, 2005. Bài nêu quy mô, hiện vật, niên đại, những chỗ nguồn lệch nhau và tình trạng bảo tồn.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Làng Vạc là di chỉ mộ táng và cư trú của văn hóa Đông Sơn ở phía tây Nghệ An, phát hiện năm 1972. Bài nêu các đợt khai quật, hiện vật, niên đại và những chỗ số liệu lệch nhau giữa các nguồn, cùng tình trạng bảo tồn.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Triệu Đà, viên quan Hán lập nước Nam Việt ở Phiên Ngung, đã sáp nhập Âu Lạc vào khoảng năm 179 TCN, mở ra thời Bắc thuộc theo sử Việt Nam; cách Âu Lạc mất độc lập, mốc thời gian và việc xem nhà Triệu là ngoại xâm hay chính thống còn nhiều ý kiến.
Disputed
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Cuộc chiến giữa đạo quân nhà Tần do Đồ Thư chỉ huy và các tộc người Việt cổ ở Lĩnh Nam, được sử Việt Nam xem là cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đầu tiên; niên đại, địa bàn và vai trò của Thục Phán còn nhiều ý kiến khác nhau.
Disputed
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Thục Phán, thủ lĩnh người Tây Âu, theo sử sách đã hợp nhất với Lạc Việt, lên thay Hùng Vương, xưng An Dương Vương, lập nước Âu Lạc và đóng đô ở Cổ Loa; nguồn gốc của ông, cách chuyển ngôi và năm Âu Lạc mất (208 hay 179 TCN) vẫn còn nhiều ý kiến.
Văn hóa khảo cổ thời đại đồng thau sớm ở trung du và đồng bằng Bắc Bộ, mở đầu chuỗi văn hóa tiền Đông Sơn (Phùng Nguyên – Đồng Đậu – Gò Mun).
Phu Tho
c. 1000 BCE – 100
Văn hóa Sa Huỳnh
Văn hóa thời đại kim khí ở duyên hải miền Trung, nổi bật với mộ chum và đồ trang sức bằng đá, thủy tinh; được xem là một nguồn gốc của văn hóa Chăm Pa.
Quang Ngai
c. 800 BCE – 100
Văn hóa Đông Sơn
Văn hóa thời đại đồng – sắt ở lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả với trống đồng, vũ khí và nghề trồng lúa nước; nền tảng vật chất của thời Văn Lang – Âu Lạc.
Thanh Hoa
c. 700 BCE – 258 BCE
Nhà nước Văn Lang thời các vua Hùng
Nhà nước đầu tiên của người Việt theo truyền thống sử học, đóng đô ở Phong Châu. Sử cũ chép mốc 2879 TCN; giới khảo cổ thường đặt sự hình thành vào khoảng thế kỷ VII TCN.
Phu Tho
c. 257 BCE
An Dương Vương lập nước Âu Lạc, xây thành Cổ Loa
Thục Phán hợp nhất Tây Âu và Lạc Việt, lập nước Âu Lạc, dời đô về Phong Khê và xây thành Cổ Loa nhiều vòng. Sử cũ chép năm 257 TCN.
Hanoi
c. 218 BCE – 208 BCE
Người Tây Âu và Lạc Việt kháng chiến chống quân Tần
Người Tây Âu và Lạc Việt rút vào rừng, đánh lâu dài, khiến quân Tần đánh xuống phương Nam bị tổn thất nặng và chủ tướng Đồ Thư tử trận.
179 BCE
Triệu Đà chiếm Âu Lạc
Triệu Đà, vua nước Nam Việt, chiếm Âu Lạc và sáp nhập vào Nam Việt, mở đầu thời kỳ phong kiến phương Bắc đô hộ kéo dài hơn một nghìn năm.