Years: 1533 – 1788
43 articles
Category: Kiến trúcPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Cầu ngói Thanh Toàn ở Huế dựng năm 1776 theo lối “thượng gia, hạ kiều”, gồm bảy gian mái ngói lưu ly trên khung gỗ lim, gắn với bà Trần Thị Đạo; di tích cấp quốc gia từ năm 1990 và vừa trải qua đợt trùng tu thứ năm.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Thanh Hà, bên sông Hương gần Phú Xuân, là cảng thị của Đàng Trong, hình thành khoảng nửa đầu thế kỷ XVII với vai trò lớn của Hoa thương. Bài nêu cách hình thành, hàng hóa, vị trí trong hệ thống cảng Hội An, việc suy tàn đầu thế kỷ XIX và chuyển sang Bao Vinh.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Nguyễn Hữu Cầu (quận He) là thủ lĩnh nông dân Đàng Ngoài, lấy Đồ Sơn làm căn cứ, đánh Kinh Bắc, uy hiếp Thăng Long và bị chúa Trịnh bắt năm 1751. Bài nêu diễn biến theo các nguồn thứ cấp, phần giai thoại (trâu lửa, hội chọi trâu) và các chi tiết còn lệch.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Theo Phủ biên tạp lục và các thư tịch khác, chúa Nguyễn tổ chức đội Hoàng Sa 70 suất người xã An Vĩnh (Lý Sơn) và đội Bắc Hải ra khai thác hóa vật theo mùa. Bài tóm lược ghi chép, những điểm còn chưa chắc về thời điểm lập đội, và nêu rõ đây là vấn đề chủ quyền còn tranh chấp.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Trịnh Sâm là chúa Trịnh nối ngôi năm 1767, người sai Hoàng Ngũ Phúc vào Nam chiếm Phú Xuân (1774–1775), gắn với vụ án Canh Tý (1780) và với thơ ca. Bài nêu các tường thuật khác nhau và những đánh giá trái chiều về ông.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Năm 1558, Nguyễn Hoàng xin vào trấn thủ Thuận Hóa để tránh họ Trịnh. Bài tóm lược hoàn cảnh ra đi, việc dựng nền ở Thuận Quảng, lần ra Bắc rồi trở về Nam năm 1600, và những đánh giá khác nhau về ông.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Mạc Cửu, người gốc Quảng Đông, khai phá vùng Hà Tiên từ khoảng năm 1680 và năm 1708 xin thuộc chúa Nguyễn, trở thành Tổng binh trấn Hà Tiên. Các nguồn Việt và nguồn tiếng Anh nêu khác nhau về quan hệ với Chân Lạp và tính tự chủ của vùng đất này.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Năm 1744, chúa Nguyễn Phúc Khoát (1714–1765) lên ngôi vương ở Phú Xuân, đổi chính dinh thành đô thành và định lại phục sức, nghi chế Đàng Trong. Các nguồn nhìn sự kiện này khác nhau: nâng vị thế ngang chúa Trịnh, hoặc một nấc trong ý thức tự chủ của Đàng Trong.
Category: Kiến trúcPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự) trên núi Câu Lâu, Thạch Thất, Hà Nội, là di tích quốc gia đặc biệt (2014) với khối kiến trúc gỗ hai tầng tám mái và hệ tượng gỗ mít, trong đó có 18 vị La Hán. Niên đại khởi dựng và các lần tu sửa được các nguồn kể khác nhau (thời Mạc, Lê - Trịnh, Tây Sơn).
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ năm 1627 đến 1672, họ Trịnh ở Đàng Ngoài và họ Nguyễn ở Đàng Trong giao tranh nhiều lần mà không phân thắng bại. Hệ thống Lũy Thầy do Đào Duy Từ thiết kế giúp họ Nguyễn giữ đất, và sông Gianh trở thành ranh giới hai miền.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Phố Hiến, bên sông Hồng ở Hưng Yên, là thương cảng quốc tế của Đàng Ngoài thế kỷ XVII, có thương nhân Hoa, Nhật, Hà Lan, Anh. Cảng suy tàn dần vì sông bồi lấp và biến động thế kỷ XVIII; nay là khu di tích quốc gia đặc biệt.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ điển Việt – Bồ – La do Alexandre de Rhodes biên tập, in ở Rôma năm 1651, thường được nhắc là cuốn sách in chữ quốc ngữ đầu tiên. Sách dựa trên công của nhiều giáo sĩ đi trước như Francisco de Pina, Gaspar do Amaral, Antonio Barbosa.
1558
Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa
Nguyễn Hoàng xin vào trấn thủ Thuận Hóa, đóng dinh ở Ái Tử, đặt nền móng cho chín đời chúa Nguyễn ở Đàng Trong.
Quang Tri
c. 1601 – 1800
Đội Hoàng Sa thời chúa Nguyễn
Các chúa Nguyễn lập đội Hoàng Sa (và sau đó đội Bắc Hải), tuyển dân Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa khai thác sản vật và thực thi quản lý, được ghi trong Phủ biên tạp lục.
Quang Ngai
1601
Dựng chùa Thiên Mụ
Chúa Nguyễn Hoàng cho dựng chùa Thiên Mụ trên đồi Hà Khê bên sông Hương.
Hue
1627 – 1672
Chiến tranh Trịnh – Nguyễn
Họ Trịnh ở Đàng Ngoài và họ Nguyễn ở Đàng Trong giao tranh bảy lần; sau năm 1672 hai bên lấy sông Gianh làm giới tuyến.
1651
Xuất bản Từ điển Việt – Bồ – La
Từ điển của Alexandre de Rhodes in ở Roma, công trình quan trọng ghi tiếng Việt bằng chữ Latinh, tiền thân của chữ Quốc ngữ.
1698
Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định
Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lý phương Nam, lập phủ Gia Định với dinh Trấn Biên và dinh Phiên Trấn.
Ho Chi Minh City
1708
Mạc Cửu quy thuận chúa Nguyễn, lập trấn Hà Tiên
Mạc Cửu đem vùng Hà Tiên quy thuận chúa Nguyễn Phúc Chu và được phong Tổng binh trấn Hà Tiên.
An Giang
1744
Chúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương
Nguyễn Phúc Khoát xưng Võ vương ở Phú Xuân, cải tổ bộ máy chính quyền và đổi y phục ở Đàng Trong.
Hue
1774 – 1775
Quân Trịnh vượt sông Gianh, chiếm Phú Xuân
Chúa Trịnh Sâm sai Hoàng Ngũ Phúc đem quân vào nam, chiếm Phú Xuân năm 1775 trong lúc chúa Nguyễn đang đối phó với Tây Sơn.
