Hội làng Nành (Ninh Hiệp xưa, nay là xã Phù Đổng, Hà Nội) từ mùng 4 đến mùng 6 tháng Hai âm lịch, nổi tiếng với lễ rước Âm lúc nửa đêm và tục nâng cây phan; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025.
Lễ hội chùa Thầy (Quốc Oai, Hà Nội) diễn ra từ mùng 5 đến mùng 7 tháng Ba âm lịch để tưởng nhớ Thiền sư Từ Đạo Hạnh, với tế khai hội, mộc dục, rước kiệu và múa rối nước; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2024.
Lễ hội của cư dân Bát xã Loa Thành quanh thành Cổ Loa (Hà Nội), tưởng nhớ An Dương Vương; chính hội mùng 6 tháng Giêng với lễ rước kiệu và tế lễ tại đền Thượng.
Lễ hội đền Hai Bà Trưng ở Hạ Lôi, xã Mê Linh (Hà Nội), từ mùng 4 đến mùng 10 tháng Giêng, chính hội mùng 6, tưởng nhớ Trưng Trắc, Trưng Nhị với rước kiệu và nghi thức giao kiệu.
Lễ hội kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (1789) tại gò Đống Đa, Hà Nội, tưởng nhớ Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ; chính hội ngày mùng 5 tháng Giêng với lễ rước, dâng hương và phần hội.
Gạch in chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" tìm thấy ở thành Hoa Lư và Thăng Long, cùng gạch "Giang Tây quân". Vì chữ "Đại Việt" có trước năm 1054, một số nhà nghiên cứu cho quốc hiệu thời Đinh – Lê là Đại Việt chứ không phải Đại Cồ Việt. Bài nêu các cách đọc.
Đình Tây Đằng ở Ba Vì là ngôi đình gỗ khởi dựng từ thời Mạc, thế kỷ XVI, nổi tiếng với kết cấu giá chiêng và hàng nghìn họa tiết chạm khắc; di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2013.
Đền và lăng Ngô Quyền ở thôn Cam Lâm, làng cổ Đường Lâm, được xem là di tích ở quê hương vị vua; quê quán của ông, nơi đặt mộ và cách tu bổ di tích đều từng có ý kiến khác nhau.
Công chúa Lê Thị Phất Ngân, theo thần tích là con gái Lê Đại Hành, được gả cho Lý Công Uẩn, là mẹ vua Lý Thái Tông; chính sử chỉ nhắc bà gián tiếp. Bài phân biệt phần chính sử, phần thần tích và nơi thờ phụng ở Hoa Lư, Nghệ An, Bắc Ninh.
Legend
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Chuông Thanh Mai, đúc năm 798, tìm thấy năm 1986 ở Thanh Oai (Hà Nội), là quả chuông đồng có niên đại cổ nhất Việt Nam được biết, Bảo vật quốc gia. Bài nêu minh văn của Tùy Hỉ xã, đơn vị "cân Nam" và các số liệu lệch giữa nguồn.
Chuông Nhật Tảo, đúc năm 948 thời Ngô, hiện ở đình Nhật Tảo (Đông Ngạc, Hà Nội), là bảo vật quốc gia có bài minh 211 chữ ghi niên hiệu Nam Hán và địa danh "thôn Hạ Từ Liêm, huyện Giao Chỉ". Bài nêu lai lịch, nội dung minh văn và các cách đọc.
Historical record
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Chinh phụ ngâm là khúc ngâm chữ Hán của Đặng Trần Côn (khoảng năm 1741), về sau được nhiều người diễn Nôm. Bản diễn Nôm phổ biến nhất từng được gán cho Đoàn Thị Điểm, nhưng nhiều nhà nghiên cứu nghiêng về Phan Huy Ích; vấn đề vẫn còn tranh luận.
Chả cá Lã Vọng là món cá lăng nướng sơ rồi xào mỡ nóng với thì là tại bàn, gắn với gia đình họ Đoàn ở phố Chả Cá (Hà Nội); năm 2025 "tri thức chế biến và thưởng thức" món này được công bố ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Cà phê trứng là thức uống của Hà Nội: lớp lòng đỏ trứng đánh bông phủ trên cà phê đặc. Các nguồn gắn nó với cụ Nguyễn Văn Giảng và năm 1946, khi sữa tươi khan hiếm, nhưng câu chuyện chủ yếu đến từ lời kể của gia đình ông; nơi mở quán đầu tiên cũng chưa thống nhất.
Bún chả là món bún ăn với chả nướng than hồng, nước chấm chua ngọt và rau sống, được xem là món đặc trưng của Hà Nội; chưa có mốc rõ ràng về nguồn gốc, các quán lâu năm ở phố Hàng Mành, Nguyễn Khuyến, Ngọc Khánh giữ cách làm riêng.
Yếm là mảnh vải che ngực và bụng buộc bằng dải ở cổ và lưng, xưa là nội y của phụ nữ Việt. Bài nêu cấu tạo, nhận định về nguồn gốc từ thời Đông Sơn trong các bài báo, vai trò của yếm đào ở Kinh Bắc, ý nghĩa, trang phục cưới và cách đưa yếm vào thời trang hiện nay.
Áo tứ thân có bốn thân, hai vạt trước buộc ngang bụng để lộ yếm đào, thường nâu, đen, đi với váy hoặc quần lĩnh, thắt lưng lụa, khăn mỏ quạ. Nguồn gốc còn tranh luận: một nghiên cứu cho là áo từ Trung Hoa vào Việt Nam rất sớm; từ thập niên 1930 áo ngũ thân được cải biến thành áo dài.