Province · Central Vietnam
Current administrative unit, in effect since July 1, 2025. Legal basis: Nghị quyết 202/2025/QH15 (not yet checked against official documents)
Tết của người Thái ở miền Tây Nghệ An
Lunar month 12, day 25
Người Thái ở miền Tây Nghệ An ăn Tết từ khoảng 25 tháng Chạp đến mùng 10 tháng Giêng, với lễ gọi vía, cúng tổ tiên bằng cá nướng, rượu cần và các trò chơi như ném còn, đánh đu; tục cũ khác nhau theo từng nhóm Thái và từng bản.
21 articles
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Nguyễn Trường Tộ, người Công giáo ở Bùi Chu (Nghệ An), gửi triều đình Huế gần 60 bản điều trần về kinh tế, giáo dục, ngoại giao, quốc phòng. Bài nêu nội dung đề nghị, cách các nguồn đánh giá và những điểm năm sinh, lộ trình, niên đại còn lệch nhau.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Sau khi nhà Hồ thất bại năm 1407, Giản Định đế rồi Trùng Quang đế tiếp tục chống Minh. Bài nêu trận Bô Cô, vụ giết Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân, kết cục năm 1413–1414 và những mốc các nguồn ghi không khớp nhau.
Category: Kiến trúcPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Đình Hoành Sơn bên sông Lam (nay thuộc xã Thiên Nhẫn, Nghệ An), dựng giữa thế kỷ XVIII, là di tích quốc gia đặc biệt đầu tiên của Nghệ An thuộc loại kiến trúc nghệ thuật. Bài nêu mặt bằng chữ Đinh, khung gỗ sáu bộ vì, chạm khắc, trùng tu và các điểm nguồn chưa khớp.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Phương ngữ Nghệ Tĩnh (tiếng Nghệ) thuộc vùng phương ngữ Trung của tiếng Việt. Bài nêu vị trí trong ba vùng phương ngữ, đặc điểm thanh điệu, ngữ âm (vần anh/ach, nguyên âm o/ô), vốn từ riêng như đại từ và từ ngữ nghề nông, cùng các bộ từ điển và công trình nghiên cứu về tiếng địa phương này.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Ví và giặm là hai lối hát dân gian của người Nghệ An, Hà Tĩnh, gắn với lao động và đối đáp trai gái; UNESCO ghi danh năm 2014. Thời điểm hình thành chưa rõ (tư liệu nói phát triển từ thế kỷ XVII–XVIII); hiện hai tỉnh có hàng trăm câu lạc bộ nhưng làn điệu cổ đang mai một.
Category: Tết & lịch âm
Người Thái ở miền Tây Nghệ An (Con Cuông, Tương Dương, Quế Phong, Nghĩa Đàn, Kỳ Sơn) ăn Tết từ khoảng 25 tháng Chạp đến mùng 10 tháng Giêng với lễ gọi vía, cúng tổ tiên bằng cá nướng, rượu cần và các trò chơi dân gian; từng nhóm Thái có tục và ngày khác nhau.
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Mộ gạch cuốn vòm là loại hình mộ táng phổ biến ở Bắc và Bắc Trung Bộ trong những thế kỷ đầu Công nguyên; các cuộc khai quật ở Đông Triều, Quế Võ, Kim Liên cho thấy cấu trúc, đồ tùy táng và những tranh luận về chủ nhân người Hán hay người Việt.
Category: Phong tục vòng đời
Lễ đặt tên của người Mông: gọi hồn trẻ sơ sinh ba ngày sau sinh, cách đặt tên theo thứ tự và hoa, vật; lễ đặt lại tên đệm cho người đàn ông sau khi có vợ con, do cha mẹ vợ đặt, đánh dấu sự trưởng thành, theo mô tả ở Đồng Văn (Hà Giang) và Kỳ Sơn (Nghệ An).
Category: Di sản UNESCO
Khu dự trữ sinh quyển thế giới miền Tây Nghệ An (1.303.285 ha; vùng lõi Pù Mát, Pù Huống, Pù Hoạt) được UNESCO công nhận ngày 18/9/2007 và được các nguồn gọi là khu lớn nhất Việt Nam. Bài tóm tắt đa dạng sinh học, cộng đồng dân tộc (Thái, Đan Lai, Ơ Đu) và kế hoạch quản lý 2023-2027.
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Hồ Xuân Hương là nữ thi sĩ gắn với thơ Nôm và tập Lưu hương ký, được UNESCO vinh danh năm 2021. Bài nêu những điều có nguồn về thân thế, các vấn đề văn bản và quyền tác giả còn tranh luận, cùng ý nghĩa của sự vinh danh.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Triều Tây Sơn chủ trương dùng chữ Nôm trong hành chính, giáo dục, thi cử: Chiếu lập học, Viện Sùng Chính dịch sách Hán ra Nôm, khoa thi Hương 1789. Bài nêu các nguồn và những điểm chênh lệch giữa chúng.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Kim Vân Kiều tân truyện do nhà Liễu Văn Đường khắc ván năm 1866 được xem là bản Kiều Nôm in cổ nhất còn lại. Bài nêu lần tìm thấy năm 2004 ở Nghệ An với hai lời kể khác nhau, việc xuất bản, ba dòng bản Kiều Nôm và cách đọc lại một số chữ Nôm.
