Khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang (Lâm Đồng)

Khái quát

Langbiang là khu dự trữ sinh quyển ở phía bắc tỉnh Lâm Đồng, nam Tây Nguyên, rộng 275.439 ha^[1][3]. Ngày 9/6/2015, tại kỳ họp lần thứ 27 của Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển (ICC MAB) của UNESCO, Langbiang được công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới, đứng thứ chín ở Việt Nam và đầu tiên ở Tây Nguyên^[1][2]. Theo Báo Nhân Dân (2015), khu này nằm trong số 20 khu dự trữ sinh quyển được công nhận tại kỳ họp ấy^[1]. Tên gọi lấy từ núi Langbiang, gắn với câu chuyện tình Lang – Biang của người K'Ho^[1].

Vùng lõi và cảnh quan

Vùng lõi là Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà, được nhiều bài báo đánh giá là một trong bốn trung tâm đa dạng sinh học của Việt Nam^[1][2][3]. Báo Nhân Dân (2025) cho biết vườn này được đặt tên theo hai đỉnh cao nhất cao nguyên Lâm Viên, đều quanh năm mây mù: Bidoup (2.287 m) và Langbiang, còn gọi Núi Bà (2.167 m)^[4]. Theo VietnamPlus (2021), khu vực trải từ độ cao 650 m đến 2.300 m, rừng còn cấu trúc ba tầng, xen các kiểu rừng hỗn giao gỗ – lồ ô, rừng cây bụi, trảng cỏ và các sinh cảnh đất ngập nước như hồ, sông, suối^[3].

Đa dạng sinh học

VietnamPlus ghi nhận khu dự trữ có 1.940 loài thực vật, trong đó có thông hai lá dẹt được mô tả là chỉ có ở Bidoup – Núi Bà, cùng pơmu, thông đỏ, thông năm lá Đà Lạt; riêng họ lan có 297 loài nên Langbiang được gọi là "thủ phủ hoa lan" của Việt Nam^[3]. Về động vật, bài này thống kê 89 loài thú, 247 loài chim, 46 loài bò sát, 46 loài lưỡng cư, 30 loài cá và 335 loài côn trùng^[3]. Báo Nhân Dân (2025) nhắc chim mi Langbiang là loài đặc hữu của vùng^[4].

Các nhà khoa học được báo dẫn cho biết khu vực có 153 loài động, thực vật trong Sách đỏ Việt Nam (2007) và 154 loài trong Danh lục đỏ IUCN (2010)^[1][2]. VietnamPlus còn nêu năm loài có nguy cơ tuyệt chủng toàn cầu, trong đó có voọc đen, vượn đen má vàng, khỉ lá vàng Đông Dương và bò rừng bizon Ấn Độ; bài này cũng nhắc hổ Đông Dương trong danh sách, một chi tiết cần đối chiếu với kết quả điều tra thực địa mới^[3]. WWF xác định đây là khu vực ưu tiên bảo tồn số một (khu vực SA3) trong chương trình bảo tồn các dãy núi chính Nam Trường Sơn^[1][3].

Con người và văn hóa

Theo Báo Nhân Dân và VietnamPlus, khu dự trữ gắn với Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, di sản UNESCO ghi danh, trải trên năm tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng, với chủ nhân là các dân tộc như Ba Na, Xơ Đăng, M'nông, K'Ho, Rơ Măm, Ê Đê, Gia Rai^[1][3]. Cộng đồng bản địa K'Ho đã sống ở đây qua nhiều đời^[1]. Báo Nhân Dân cho biết các dịch vụ hệ sinh thái rừng mang lại sinh kế bền vững cho cộng đồng qua chương trình chi trả dịch vụ môi trường rừng^[1].

Quản lý và thách thức

Tại thời điểm công nhận, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng nói tỉnh cam kết "bảo tồn để phát triển và phát triển cho bảo tồn"^[1]. Chủ tịch UBND tỉnh khi đó cũng cho rằng danh hiệu mới đặt ra trách nhiệm giữ gìn cảnh quan, các quần thể động thực vật quý hiếm và sẽ tăng quảng bá để thu hút du khách^[2]. VietnamPlus (2021) cho biết tỉnh đã lập Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang, và lưu ý mật độ dân cư cùng hoạt động nông nghiệp trong khu cao hơn mức trung bình của tỉnh, nên cách ứng xử của người dân tác động trực tiếp tới tài nguyên^[3].

Các nguồn đã đọc là báo chí và phát biểu chính thức, chưa có số liệu giám sát độ che phủ rừng hay tình trạng loài trong những năm gần đây.