Lễ hội đền Đô

Giới thiệu

Lễ hội đền Đô là lễ hội hằng năm tại đền Đô, còn gọi là đền Lý Bát Đế, ở vùng đất Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh), tưởng nhớ vua Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) và các vị vua nhà Lý. Lễ hội tổ chức từ 14 đến 16 tháng Ba âm lịch, chính hội ngày 15 tháng Ba^[2][4]. Ngày chính hội gắn với lễ đăng quang của vua Lý Thái Tổ năm 1010; lễ hội năm 2026 kỷ niệm 1016 năm sự kiện này^[4].

Đền Đô và các vị vua nhà Lý

Đền Đô còn gọi là Cổ Pháp điện hoặc đền Lý Bát Đế, thờ tám vị vua nhà Lý^[3]. Theo bài đăng trên trang của Bảo tàng Lịch sử quốc gia, tám vị vua gồm Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lý Thần Tông, Lý Anh Tông, Lý Huệ Tông và Lý Cao Tông; điện Cổ Pháp có bảy gian, gian giữa thờ Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông^[2]. Đền được khởi công năm 1030 thời Lý Thái Tông, bị quân Pháp phá hủy năm 1952 và được xây dựng lại từ năm 1989^[2]. Báo Nhân Dân năm 2022 ghi đền được khởi dựng từ thời Lý, khi Lý Công Uẩn chọn xây thái miếu ở phủ Thiên Đức^[3].

Địa điểm và di tích

Theo báo năm 2022, đền ở phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh^[3]; báo năm 2026 ghi lễ hội do phường Từ Sơn tổ chức^[4]. “Di tích lịch sử Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Lý” ở Từ Sơn được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 2408/QĐ-TTg, thuộc đợt thứ năm gồm 14 di tích do Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam ký; tin về đợt xếp hạng này được đăng ngày 6/1/2015^[1]. Báo Nhân Dân năm 2026 ghi di tích đạt hạng đặc biệt từ năm 2014 và giai đoạn 1 của dự án tu bổ, kinh phí hơn 73 tỷ đồng, được khánh thành ngày 29/4/2026^[4].

Thời gian

Báo Nhân Dân năm 2022 cho biết lễ hội thường kéo dài từ 14 đến hết 16 tháng Ba âm lịch, riêng năm đó chỉ tổ chức hai ngày 14 và 15/4 vì dịch Covid-19^[3]. Năm 2026, lễ hội diễn ra từ 30/4 đến 2/5 (14 - 16 tháng Ba), lễ khai mạc sáng 1/5, tức 15 tháng Ba năm Bính Ngọ^[4][5].

Nghi lễ

Điểm nhấn phần lễ là đám rước kiệu Đức Thánh Mẫu và kiệu các vua nhà Lý từ chùa Ứng Tâm (chùa Dận) về đền Đô^[4][5]. Theo Báo Nhân Dân năm 2022, đoàn rước trước đây khoảng 2.000 người, dài chừng 3 km, gồm múa lân, múa rồng, ba võ tướng cầm chùy đồng, kiệu Thánh Mẫu với 18 nữ tướng, kiệu vua Lý Thái Tổ với 16 tướng nam, cùng chức sắc, hương lão và người dân; năm đó đoàn rước chỉ khoảng 600 người^[3]. Năm 2026, đoàn rước kéo dài hàng cây số, có đại diện các di tích gắn với nhà Lý và đại diện dòng họ Lý từ Hàn Quốc; lễ có dâng hương, tế lễ tại đền cùng việc một quan đám đọc lại Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ năm 1010^[5]. Nghi thức tái hiện Chiếu dời đô cũng được Báo Nhân Dân nhắc đến như một điểm nhấn của lễ hội năm 2026^[4].

Phần hội

Theo Báo Nhân Dân năm 2022, du khách tham gia hát quan họ ở thủy đình, cờ tướng, cờ người và thư pháp^[3]. Phần hội năm 2026 có quan họ trên thuyền rồng, múa rối nước, thi nấu cơm niêu, cờ tướng, tổ tôm điếm và đấu vật, kèm phố đi bộ, hội chợ OCOP, khu ẩm thực, triển lãm cổ vật tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng và triển lãm cây cảnh^[4]. Báo Văn hóa còn nhắc đến thi gói bánh phu thê và thi nấu cơm niêu, cùng tuyến tàu “5 cửa ô” nối Hà Nội với Từ Sơn vào cuối tuần là điểm mới của năm 2026^[5].

Giá trị và bảo tồn

Báo Nhân Dân đặt lễ hội trong ý nghĩa hướng về cội nguồn triều Lý và tri ân công đức các vị vua nhà Lý^[3][4]. Giai đoạn 1 của dự án tu bổ di tích được khánh thành ngày 29/4/2026, ngay trước ngày khai hội^[4][5].