29 bài
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Chùa Phật Tích (Vạn Phúc tự) ở Bắc Ninh, theo ghi chép cổ khởi dựng năm 1057 dưới thời Lý Thánh Tông, giữ pho tượng A Di Đà và bộ mười linh thú bằng đá, đều là bảo vật quốc gia. Bài nêu các số liệu và mốc lệch nhau giữa nguồn.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Trần Thủ Độ là người dựng nhà Trần và nắm thực quyền gần bốn mươi năm. Bài nêu hành trạng, tranh luận về gia thế và việc xử lý họ Lý, lời đáp năm 1258, lăng mộ, nơi thờ và những chỗ nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Tượng rồng đá thời Lý ở đền Lê Văn Thịnh (Đông Cứu, Bắc Ninh), Bảo vật quốc gia, thường được gắn với nỗi oan của Thái sư Lê Văn Thịnh trong vụ án hồ Dâm Đàm (1095–1096). Bài nêu cả hai chuyện, các niên đại lệch và việc nguồn khác phủ nhận mối liên hệ.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Đại vương) giữ chức Quốc công tiết chế trong hai cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên năm 1285 và 1288. Bài nêu năm sinh lệch giữa các nguồn (1228 hay 1232), giai thoại gia biến, các binh thư gán cho ông và tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Tô Hiến Thành, Thái úy dưới thời Lý Anh Tông, nhận di chiếu phụ chính cho Lý Cao Tông năm 1175, từ chối hối lộ để đổi người nối ngôi và tiến cử Trần Trung Tá khi ốm nặng. Bài nêu các mốc, tên gọi lệch giữa nguồn và nơi thờ ở Thanh Hóa, Ninh Bình, Hà Tĩnh.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Thời Lý – Trần có cấm quân nhỏ, tinh nhuệ ở kinh đô, lính địa phương thay phiên về làm ruộng ("ngụ binh ư nông") và quân riêng của vương hầu. Bài tổng hợp cách tổ chức, huy động, huấn luyện và các số liệu quân số lệch giữa nguồn.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Nguyên phi Ỷ Lan, phi của Lý Thánh Tông và mẹ vua Lý Nhân Tông, hai lần nhiếp chính, nổi tiếng với việc phúc dân và dựng chùa. Bài phân biệt chính sử với thần tích, cổ tích Tấm Cám, nêu mốc năm lệch giữa các nguồn và đền – chùa Bà Tấm ở Dương Xá.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Khóa hư lục là tập bài viết Phật học và Thiền học của vua Trần Thái Tông, được xem là tiền đề cho Thiền phái Trúc Lâm. Bài nêu các truyền bản (72, 75, 93 bài), các bản dịch, nội dung chính và những cách đánh giá khác nhau của người nghiên cứu và sử cũ.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Gốm men ngọc thời Lý và gốm hoa nâu thời Trần là hai dòng tiêu biểu của gốm Đại Việt. Bài nêu khó khăn khi phân biệt gốm Lý và Trần ở Hoàng thành Thăng Long, các cách lý giải ảnh hưởng Phật giáo và Chăm Pa, và hai bảo vật thạp gốm hoa nâu ở Hải Dương, Quảng Ninh.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Chùa Phổ Minh (chùa Tháp) ở Tức Mặc, Nam Định cũ, được nhà Trần mở rộng năm 1262; tháp Phổ Minh 14 tầng dựng năm 1305. Bài nêu số liệu kết cấu lệch giữa các nguồn, chỗ chưa khớp về xá lợi, vạc Phổ Minh thuộc An Nam tứ đại khí và bộ tượng Trúc Lâm Tam Tổ.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Chùa Dạm (Đại Lãm tự) ở Nam Sơn, Bắc Ninh, được kể là do Ỷ Lan và Lý Nhân Tông cho xây từ năm 1086; chỉ còn nền móng và cột đá chạm rồng, nay là bảo vật quốc gia. Bài nêu kết quả khai quật, số liệu lệch giữa nguồn và các giả thuyết về ý nghĩa cột đá.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Nhà Trần để vua cha nhường ngôi cho con rồi làm Thái thượng hoàng, bắt đầu với Trần Thừa năm 1226, và khuyến khích hôn nhân trong họ để giữ ngôi. Bài nêu cách các nguồn mô tả thiết chế này, lời phê phán của sử gia Nho học và hệ quả khi họ Hồ nắm quyền cuối triều.
