26 bài
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Thanh Hà, bên sông Hương gần Phú Xuân, là cảng thị của Đàng Trong, hình thành khoảng nửa đầu thế kỷ XVII với vai trò lớn của Hoa thương. Bài nêu cách hình thành, hàng hóa, vị trí trong hệ thống cảng Hội An, việc suy tàn đầu thế kỷ XIX và chuyển sang Bao Vinh.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Nguyễn Hữu Cầu (quận He) là thủ lĩnh nông dân Đàng Ngoài, lấy Đồ Sơn làm căn cứ, đánh Kinh Bắc, uy hiếp Thăng Long và bị chúa Trịnh bắt năm 1751. Bài nêu diễn biến theo các nguồn thứ cấp, phần giai thoại (trâu lửa, hội chọi trâu) và các chi tiết còn lệch.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Theo Phủ biên tạp lục và các thư tịch khác, chúa Nguyễn tổ chức đội Hoàng Sa 70 suất người xã An Vĩnh (Lý Sơn) và đội Bắc Hải ra khai thác hóa vật theo mùa. Bài tóm lược ghi chép, những điểm còn chưa chắc về thời điểm lập đội, và nêu rõ đây là vấn đề chủ quyền còn tranh chấp.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Trịnh Sâm là chúa Trịnh nối ngôi năm 1767, người sai Hoàng Ngũ Phúc vào Nam chiếm Phú Xuân (1774–1775), gắn với vụ án Canh Tý (1780) và với thơ ca. Bài nêu các tường thuật khác nhau và những đánh giá trái chiều về ông.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Năm 1558, Nguyễn Hoàng xin vào trấn thủ Thuận Hóa để tránh họ Trịnh. Bài tóm lược hoàn cảnh ra đi, việc dựng nền ở Thuận Quảng, lần ra Bắc rồi trở về Nam năm 1600, và những đánh giá khác nhau về ông.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Mạc Cửu, người gốc Quảng Đông, khai phá vùng Hà Tiên từ khoảng năm 1680 và năm 1708 xin thuộc chúa Nguyễn, trở thành Tổng binh trấn Hà Tiên. Các nguồn Việt và nguồn tiếng Anh nêu khác nhau về quan hệ với Chân Lạp và tính tự chủ của vùng đất này.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Năm 1744, chúa Nguyễn Phúc Khoát (1714–1765) lên ngôi vương ở Phú Xuân, đổi chính dinh thành đô thành và định lại phục sức, nghi chế Đàng Trong. Các nguồn nhìn sự kiện này khác nhau: nâng vị thế ngang chúa Trịnh, hoặc một nấc trong ý thức tự chủ của Đàng Trong.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ năm 1627 đến 1672, họ Trịnh ở Đàng Ngoài và họ Nguyễn ở Đàng Trong giao tranh nhiều lần mà không phân thắng bại. Hệ thống Lũy Thầy do Đào Duy Từ thiết kế giúp họ Nguyễn giữ đất, và sông Gianh trở thành ranh giới hai miền.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Phố Hiến, bên sông Hồng ở Hưng Yên, là thương cảng quốc tế của Đàng Ngoài thế kỷ XVII, có thương nhân Hoa, Nhật, Hà Lan, Anh. Cảng suy tàn dần vì sông bồi lấp và biến động thế kỷ XVIII; nay là khu di tích quốc gia đặc biệt.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ điển Việt – Bồ – La do Alexandre de Rhodes biên tập, in ở Rôma năm 1651, thường được nhắc là cuốn sách in chữ quốc ngữ đầu tiên. Sách dựa trên công của nhiều giáo sĩ đi trước như Francisco de Pina, Gaspar do Amaral, Antonio Barbosa.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Lê Quý Đôn (1726–1784) là nhà bác học thời Lê – Trịnh, đỗ Bảng nhãn, làm quan và đi sứ nhà Thanh, để lại các bộ sách như Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục. Năm 2025 UNESCO thông qua nghị quyết vinh danh nhân 300 năm ngày sinh ông.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Chùa Thiên Mụ (Linh Mụ) trên đồi Hà Khê, bên sông Hương, được chúa Nguyễn Hoàng cho dựng năm 1601 và được chúa Nguyễn Phúc Chu đại trùng tu năm 1714. Chùa còn Đại hồng chung (1710), bia Ngự kiến Thiên Mụ tự và tháp Phước Duyên (1844).
