Tỉnh · Miền Trung
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Gia Lai.
Bình Định (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Gia Lai từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Lễ mừng lúa mới của người Ba Na
Ngày 1 tháng 12 dương lịch
Lễ tạ ơn Yàng Sri (thần Lúa) sau mùa gặt của người Ba Na ở Gia Lai: dựng giàn cúng, giã cốm, già làng khấn mời các Yàng, uống rượu cần, cồng chiêng và múa xoang quanh nhà rông. Ngày do làng chọn, thường vào cuối năm.
25 bài
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Thành Hoàng Đế ở An Nhơn (nay thuộc Gia Lai, trước là Bình Định) được Nguyễn Nhạc mở rộng từ năm 1776 trên nền thành Đồ Bàn của Chăm Pa và làm kinh đô Tây Sơn. Bài nêu ba vòng thành, các số đo và niên đại lệch giữa nguồn, hiện trạng di tích quốc gia.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Năm 1771 ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ dựng cờ ở Tây Sơn Thượng đạo, năm 1778 Nguyễn Nhạc xưng hoàng đế. Bài nêu nguyên nhân, diễn biến và các cách hiểu khác nhau (giặc cướp, ngụy triều, phong trào nông dân, cơ hội chính trị).
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế niên hiệu Quang Trung năm 1788 và mất năm 1792. Bài nêu chính sách dùng người, giáo dục, chuyến đi Bắc Kinh năm 1790 với các cách hiểu khác nhau, nghi vấn về lăng mộ và các đánh giá của sử học.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Năm 1471 Lê Thánh Tông đánh Chăm Pa, hạ kinh đô Vijaya (Đồ Bàn) và lập đạo Quảng Nam. Các nguồn lệch nhau về số quân, thương vong và cách đánh giá; bài nêu cả cách nhìn của sử học trong nước lẫn quan điểm khác.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Sa Huỳnh là nền văn hóa thời đại kim khí ở miền Trung, nổi tiếng với mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú và đồ thủy tinh; phát hiện năm 1909 ở Quảng Ngãi, đồng đại với Đông Sơn và được xem là nền tảng của Chăm Pa; niên đại và nguồn gốc chủ nhân còn nhiều ý kiến.
Danh mục: Ẩm thực vùng miền
Rượu cần là rượu cơm ủ men lá trong ché, uống bằng ống cần chung, gắn với nghi lễ và tiếp khách của nhiều dân tộc Tây Nguyên. Bài dựa chủ yếu vào các mô tả về người Ê Đê và M'nông: cách làm men, ché và cần, nghi thức uống, ý nghĩa với thần linh và cộng đồng.
Danh mục: Di sản UNESCO
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên gắn với 17 cộng đồng dân tộc ở vùng cao nguyên miền Trung; UNESCO công bố là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể năm 2005 và đưa vào Danh sách đại diện năm 2008. Chiêng là nhạc cụ nghi lễ, vật thiêng và biểu tượng của gia đình.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ tang của người Gia Rai nằm trong chu kỳ vòng đời và kết thúc bằng lễ bỏ mả. Bài mô tả hai loại đám tang, các nghi thức, tục chôn chung, ý nghĩa và diễn tiến của lễ pơ thi cùng nhà mồ, tượng gỗ và thực trạng bảo tồn hiện nay.
Danh mục: Kiến trúc
Nhà rông là ngôi nhà chung của buôn làng ở một số dân tộc vùng Trường Sơn – Tây Nguyên như Ba Na, Xơ Đăng, Gia Rai: mái tranh cao dốc, dựng bằng khung gỗ không đinh, là nơi tế lễ, họp làng và tiếp khách; nay nhiều nơi bị bê tông hóa.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Hrê sống chủ yếu ở vùng núi phía tây Quảng Ngãi, tiếng nói thuộc nhóm Môn - Khơ Me, có 149.460 người (2019). Phần lớn làm ruộng nước, ở nhà sàn dựng ngang triền dốc; lễ đâm trâu là lớn nhất, hát ta lêu và ca chôi là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Ba Na sống ở bắc Tây Nguyên và vùng núi phía tây miền Trung, tiếng nói thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ ở nhà sàn, giữa làng có nhà rông cao vút là nơi sinh hoạt chung; làng là đơn vị xã hội hoàn chỉnh.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Gia Rai sống ở vùng núi Tây Nguyên, nói tiếng thuộc nhóm Nam Đảo. Trồng trọt là gốc của sản xuất, họ ở nhà sàn và theo chế độ mẫu hệ; lễ bỏ mả cùng nghệ thuật tượng nhà mồ là nét văn hóa nổi bật.
