Lễ hội chùa Bái Đính (Ninh Bình)

Hội xuân của chùa Bái Đính

Chùa Bái Đính thuộc vùng danh thắng Tràng An, nay ở phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Theo Báo Văn hóa, đây được giới thiệu là ngôi chùa lớn nhất Đông Nam Á, nằm trong Quần thể danh thắng Tràng An^[3]. Hội xuân chùa Bái Đính là lễ hội đầu năm quan trọng của Ninh Bình; Báo Nhân Dân gọi đây là lễ hội mở đầu loạt sự kiện mùa lễ hội đầu năm trong tỉnh^[1]. Lễ hội nhằm hướng về cội nguồn, tri ân tiền nhân, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và nhân dân lạc nghiệp^[1].

Thời gian

Theo Báo Nhân Dân, lễ hội được tổ chức hằng năm, bắt đầu từ mùng 1 Tết, chính thức khai hội vào mùng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng Ba âm lịch^[1]; cổng thông tin văn nghệ của tỉnh và Báo Văn hóa cũng ghi lễ hội diễn ra từ mùng 6 tháng Giêng đến hết tháng Ba^[2][3]. Năm 2026, lễ khai hội diễn ra ngày 22/2, tức mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tại Tam Quan Nội^[1]. Nguồn của tỉnh mô tả đây là hoạt động văn hóa – tâm linh tiêu biểu, góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình đến du khách trong và ngoài nước^[2]. Vì thời gian kéo dài rất lâu, bài này lấy mùng 6 tháng Giêng làm ngày bắt đầu và ghi tổng thời gian tương ứng gần ba tháng; các hoạt động cao điểm tập trung quanh dịp khai hội.

Lịch sử được nhắc đến

Báo Nhân Dân viết chùa Bái Đính có lịch sử ngàn năm, là danh lam của đất Cố đô Hoa Lư, nơi Đinh Tiên Hoàng lập đàn tế trời vào dịp đầu xuân để cầu quốc thái dân an, và cũng là nơi vua Quang Trung chọn làm lễ tế cờ khích lệ tướng sĩ trước khi ra Thăng Long đánh quân Thanh^[1][3]. Cả hai chi tiết là cách các bài báo kể lại và chưa được bài này đối chiếu với sử liệu gốc. Nhân Dân cũng mô tả hội xuân Bái Đính là nơi giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian và Phật giáo^[1].

Phần lễ

Theo Báo Nhân Dân và Báo Văn hóa, phần lễ gồm dâng hương cầu nguyện quốc thái dân an, dâng lục cúng, tưởng nhớ công đức Quốc sư Nguyễn Minh Không, lễ tế thần Cao Sơn và chầu Thánh Mẫu Thượng Ngàn^[1][3]. Khai hội năm 2026 có nghi thức gióng trống của Bí thư Tỉnh ủy và thỉnh chuông của Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, trụ trì chùa^[1]. Nguồn của tỉnh nêu thêm chương trình nghệ thuật chào mừng tái hiện giá trị lịch sử – văn hóa của vùng Cố đô Hoa Lư; ngày khai hội năm 2026 có chủ đề "Linh thiêng miền đất Tổ" theo nguồn này, còn Nhân Dân ghi là "Linh thiêng miền đất cổ", nên tên chủ đề được nêu khác nhau giữa các bài^[1][2].

Phần hội

Phần hội có rước kiệu bài vị thờ Thần Cao Sơn, Đức Thánh Nguyễn, Bà chúa Thượng Ngàn, rước kiệu lễ lên chùa cổ và chương trình nghệ thuật; ngoài ra có các hoạt động trải nghiệm văn hóa Tết truyền thống, giới thiệu phong tục, tín ngưỡng, di sản địa phương và các chương trình thiện nguyện "gieo duyên đầu xuân"^[1]. Báo Văn hóa cho biết hàng nghìn tăng ni, phật tử và du khách tới trẩy hội dù trời mưa^[3], trong khi nguồn của tỉnh nói đông đảo tăng ni, phật tử và du khách thập phương cùng dự^[2].

Lưu ý về địa danh và nhận định

Địa danh trong bài theo các bài năm 2026 (phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình); tài liệu trước khi sáp nhập đơn vị hành chính có thể dùng tên xã, huyện cũ. Các nhận định trên đều đến từ báo chí chính thống và cổng thông tin của tỉnh, mang tính giới thiệu; bài này chưa có nguồn học thuật độc lập về lịch sử và tín ngưỡng của lễ hội.