Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Ninh Bình.
Hà Nam (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Nam Định (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 6 tháng 1 âm lịch
Hội xuân chùa Bái Đính (Ninh Bình) khai hội mùng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng Ba âm lịch, với dâng hương, tưởng nhớ Quốc sư Nguyễn Minh Không, tế thần Cao Sơn, chầu Thánh Mẫu Thượng Ngàn và rước kiệu lên chùa cổ.
Ngày 8 tháng 3 âm lịch
Lễ hội mùa xuân tại Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), tưởng nhớ vua Đinh Tiên Hoàng; diễn ra vào tháng Ba âm lịch với lễ mở cửa đền, rước nước, mộc dục và tế cửu khúc.
Ngày 1 tháng 3 âm lịch
Lễ hội “Tháng Ba giỗ Mẹ” tại quần thể Phủ Dầy (Vụ Bản, Ninh Bình), từ đầu tháng Ba âm lịch, chính hội mùng 3, với rước nước, rước đuốc, rước Mẫu thỉnh kinh và hoa trượng hội.
Ngày 7 tháng 1 âm lịch
Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn ở Duy Tiên (Hà Nam cũ, nay thuộc Ninh Bình) diễn ra mùng 7 tháng Giêng để tái hiện lễ cày ruộng đầu năm của vua Lê Đại Hành năm 987, với nghi thức cày ruộng, gieo hạt và hội thi vẽ, trang trí trâu.
Ngày 14 tháng 1 âm lịch
Lễ khai ấn đầu xuân tại đền Trần, Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình), vào đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng; gắn với thờ các vua Trần và việc phát ấn lộc.
50 bài
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Phạm Cự Lạng (Cự Lượng), tướng nhà Đinh, đề nghị tôn Lê Hoàn lên ngôi trước khi xuất quân chống Tống rồi làm Thái úy nhà Tiền Lê. Các nguồn lệch nhau về quê quán, mốc thời gian, năm mất và nơi thờ.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Tháng 10 năm 979, Đinh Tiên Hoàng và con trưởng Đinh Liễn chết trong cung; sử cũ quy cho Đỗ Thích nhưng nhiều nhà nghiên cứu nghi ngờ. Bài nêu các bản chép, hậu quả, các giả thuyết về kẻ đứng sau và những chỗ nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hai đền thờ Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành ở Trường Yên được kể là khởi dựng từ thời Lý, dựng lại thế kỷ XVII. Bài nêu bố cục, tượng thờ, chạm khắc gỗ đá, các đợt trùng tu và những chi tiết nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Làng nghề
Nghề cói ở Kim Sơn (Ninh Bình) gắn với cuộc khai hoang lấn biển năm 1829: từ chiếu cói thô sơ đến hàng trăm sản phẩm thủ công mỹ nghệ xuất khẩu; nghề được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định 1150/QĐ-BVHTTDL.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tứ bất tử thường được hiểu là bốn vị thánh Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Liễu Hạnh. Bài nêu biểu tượng của từng vị, việc vị thứ tư từng thay đổi trong các thư tịch và cuộc tranh luận về chỗ dựa thư tịch của thuật ngữ, trong đó có cuốn Hội Chân Biên.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Đại vương) giữ chức Quốc công tiết chế trong hai cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên năm 1285 và 1288. Bài nêu năm sinh lệch giữa các nguồn (1228 hay 1232), giai thoại gia biến, các binh thư gán cho ông và tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Từ nhà Ngô xưng vương (939) đến nhà Đinh xưng đế (968) và nhà Tiền Lê, bộ máy nhà nước đi từ đơn sơ đến có Thập đạo quân, quan chế văn võ và tăng đạo; các nguồn khác nhau về mốc ra đời của nhà nước tập quyền và quy mô quân đội.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tục thờ nhà Trần hướng tới Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, được thánh hóa thành Cửu Thiên Vũ Đế. Bài trình bày quá trình thánh hóa, hệ thống các vị thánh nhà Trần, truyền thuyết Phạm Nhan, quan hệ với tục thờ Mẫu và nghi lễ Thượng đồng.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Thiên Phúc trấn bảo là đồng tiền đồng tròn lỗ vuông, mặt sau có chữ Lê, được cho là do Lê Hoàn cho đúc năm 984; các nguồn nêu cách hiểu khác nhau về chữ "Lê", nét chữ và việc từng bị nhầm là tiền Trung Quốc.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Cận hiện đại
Quần thể nhà thờ đá Phát Diệm do linh mục Trần Lục chủ trì xây cuối thế kỷ XIX bằng đá và gỗ lim, kết hợp bố cục, mái cong của đình chùa Việt với nhà thờ Công giáo; di tích quốc gia từ năm 1988.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Nguyễn Công Trứ làm quan triều Nguyễn, nổi bật với việc khai hoang lập huyện Tiền Hải và Kim Sơn (1828–1829) và những bài hát nói. Bài nêu quan lộ, án vu cáo năm 1844, và những chỗ nguồn còn lệch hoặc mang tính tôn vinh.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Nguyễn Bặc, bạn thuở nhỏ của Đinh Bộ Lĩnh, giữ chức Định Quốc công, tương đương tể tướng nhà Đinh, bị Lê Hoàn giết năm 979 sau khi dấy quân. Bài nêu tiểu sử, các chi tiết lệch giữa nguồn (cha, tuổi, nơi chôn) và việc thờ phụng.
