Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Phú Thọ.
Hòa Bình (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Phú Thọ từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Vĩnh Phúc (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Phú Thọ từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 10 tháng 3 âm lịch
Giỗ Tổ Hùng Vương (10 tháng 3 âm lịch) là ngày quốc lễ tưởng nhớ các vua Hùng tại Khu di tích Đền Hùng, Phú Thọ; tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh năm 2012.
Lễ hội Khai hạ của người Mường
Ngày 8 tháng 1 âm lịch
Lễ hội xuống đồng đầu xuân của người Mường Hòa Bình (nay thuộc Phú Thọ) vào mùng 8 tháng Giêng, với dấng chiêng, hòa tấu chiêng Mường và nghi thức đi cày đầu năm; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Ngày 15 tháng 2 âm lịch
Lễ hội Tây Thiên (Tam Đảo, Vĩnh Phúc cũ, nay thuộc Phú Thọ) diễn ra từ 15 đến 17 tháng Hai âm lịch để tưởng nhớ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu, gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2020).
Tết Năm mới (Thết Năm mởi) của người Mường
Ngày cuối tháng 12 âm lịch
Tết Năm mới của người Mường kéo dài từ 30 tháng Chạp đến mùng 7 tháng Giêng, tính theo lịch Mường 'ngày lui, tháng tới', với ngày chín lụn, lấy nước giao thừa, đánh chiêng, mời trâu bò ăn Tết và lễ khai hạ.
26 bài
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết hoàng tử Lang Liêu làm bánh chưng, bánh giầy dâng vua Hùng, được ghi trong Lĩnh Nam chích quái. Bài kể lại cốt truyện, nêu niên đại văn bản, ý nghĩa, tranh luận về ý niệm trời tròn đất vuông và nơi thờ Lang Liêu ở Dữu Lâu (Phú Thọ).
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Hát trống quân là lối hát đối đáp giao duyên nam nữ của người Việt ở Bắc Bộ, đệm bằng "trống đất" hoặc trống thùng; Bùi Xá, Dạ Trạch và Đức Bác đã được công nhận di sản quốc gia. Mỗi nơi có cách hát và chuyện nguồn gốc riêng, chưa nguồn nào xác lập niên đại.
Danh mục: Kiến trúc
Nhà sàn người Thái có khung cột gỗ, mái tranh, số gian và số bậc thang lẻ, hai cầu thang và hai bếp; nhà Thái đen đầu hồi cong như mai rùa, nhà Thái trắng đầu hồi phẳng, có nơi lợp đá. Từ thập niên 1990 nhà đang chuyển sang bê tông, mái tôn.
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết về Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh bọc trăm trứng rồi chia con lên núi, xuống biển, được chép trong Lĩnh Nam chích quái và Đại Việt sử ký toàn thư. Bài nêu văn bản, các cách đọc và đền Mẫu Âu Cơ ở Phú Thọ.
Danh mục: Tết & lịch âm
Người Mường ăn Tết từ 30 tháng Chạp đến mùng 7 tháng Giêng theo lịch 'ngày lui, tháng tới', với bữa chín lụn, nước giao thừa, cúng tổ tiên đích danh, chiêng, mời trâu ăn Tết và lễ khai hạ.
Danh mục: Trang phục
Cạp váy là điểm nhấn trong bộ trang phục nữ Mường ở Tân Lạc, Lạc Sơn, Yên Thủy (Hòa Bình cũ, nay thuộc Phú Thọ): ba phần hoa văn dệt bằng kỹ thuật nhặt, dùng que co. Nghệ thuật này được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nhưng người biết dệt ngày càng ít.
Danh mục: Làng nghề
Ở Chiềng Châu và bản Lác (Mai Châu, Hòa Bình cũ, nay thuộc Phú Thọ), phụ nữ Thái dệt thổ cẩm bằng sợi bông nhuộm cây cỏ; nghề chuyển từ việc nhà sang hợp tác xã và sản phẩm du lịch, OCOP 4 sao năm 2019.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ tang của người Mường trong đó thầy mo hát mo dẫn hồn người chết về Mường Chạ Đống: quan niệm về cái chết, các bài mo và chặng của tang lễ ở Nho Quan, cờ nai cờ cá ở Thanh Hóa, quy mô 12 ngày đêm xưa và việc rút gọn, bảo tồn Mo Mường.
Danh mục: Lễ hội
Lễ hội Tây Thiên diễn ra từ 15 đến 17 tháng Hai âm lịch ở khu danh thắng Tây Thiên (Tam Đảo, Vĩnh Phúc cũ; nay xã Đại Đình, Phú Thọ), tưởng nhớ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu; gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2020.
Danh mục: Lễ hội
Khai hạ là lễ hội dân gian lớn nhất của người Mường Hòa Bình (nay thuộc Phú Thọ), diễn ra mùng 8 tháng Giêng với dấng chiêng, hòa tấu chiêng Mường, nghi thức xuống đồng đi cày đầu xuân; được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Hát xoan là nghệ thuật hát, múa, gõ trống và phách của các phường xoan ở Phú Thọ, gắn với thờ Hùng Vương và diễn ra vào đầu xuân. UNESCO ghi danh khẩn cấp năm 2011 và chuyển sang Danh sách đại diện ngày 8/12/2017, lần đầu tiên một di sản được chuyển giữa hai danh sách.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Khởi nghĩa Yên Bái nổ ra đêm 9 rạng 10/2/1930 do Việt Nam Quốc dân Đảng và Nguyễn Thái Học lãnh đạo, thất bại trong ngày; 13 người bị hành quyết ngày 17/6/1930. Bài nêu bối cảnh, diễn biến, số liệu xét xử lệch giữa nguồn và cách đánh giá.
