27 bài
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 178, Lương Long dấy binh chống thứ sử Chu Ngung, được người Ô Hử hưởng ứng, làm chủ nhiều quận trước khi bị Chu Tuấn dẹp năm 181. Bài nêu diễn biến, hệ quả, tiền lệ Chu Đạt (157) và những chỗ các nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Cuối thế kỷ II, ở huyện Tượng Lâm (quận Nhật Nam), thủ lĩnh bản địa Khu Liên tách khỏi chính quyền Hậu Hán và xưng vương, mở đầu nước Lâm Ấp, tiền thân của Champa. Năm xảy ra (192, 137 hay 190–193), tên nhân vật và vị trí Lâm Ấp còn tranh luận.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Khương Tăng Hội, nhà sư gốc Khương Cư lớn lên và xuất gia ở Giao Châu, gắn với trung tâm Phật giáo Luy Lâu; ông được nhắc đến với các tác phẩm như Lục độ tập kinh, An ban thủ ý kinh và việc sang Kiến Nghiệp (nước Ngô) truyền đạo. Năm sinh, năm mất và thầy tổ còn tranh luận.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Lê Chân là nữ tướng của Hai Bà Trưng, theo thần tích đã khai khẩn vùng An Biên ven sông Cấm, được phong chức chưởng quản binh quyền coi giữ duyên hải đông bắc rồi tuẫn tiết khi Mã Viện tiến đánh; bà được thờ làm Thành hoàng đất Cảng.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Triệu Đà lập nước Nam Việt ở Lĩnh Nam khi nhà Tần suy vong rồi thôn tính Âu Lạc, thường được tính vào khoảng năm 179 TCN; nhà Triệu đến năm 111 TCN thì mất. Sử cũ coi đây là một triều đại của Việt Nam, còn nhiều sử gia hiện đại xem đó là chính quyền Hán cát cứ mở đầu Bắc thuộc.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Mộ gạch cuốn vòm là loại hình mộ táng phổ biến ở Bắc và Bắc Trung Bộ trong những thế kỷ đầu Công nguyên; các cuộc khai quật ở Đông Triều, Quế Võ, Kim Liên cho thấy cấu trúc, đồ tùy táng và những tranh luận về chủ nhân người Hán hay người Việt.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Mã Viện là tướng nhà Đông Hán đem quân dẹp cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 42–43; sử Trung Quốc ca ngợi tài quân sự nhưng ông bị đồn tham nhũng, còn cột đồng "Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt" gắn với tên ông vẫn chưa xác định được có thật và dựng ở đâu.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Lý hoặc luận là tác phẩm chữ Hán gồm 37 câu hỏi đáp do Mâu Tử, người Thương Ngô từng lánh nạn ở Giao Châu, soạn khoảng cuối thế kỷ II để giải đáp những chê bai đạo Phật của Nho và Lão. Bài nêu cấu trúc, các vấn đề tranh luận và các cách đọc.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Khương Công Phụ, người Ái Châu (Thanh Hóa), cùng em là Khương Công Phục sang Trường An dự thi và đỗ đầu khoa thi tiến sĩ đời Đường Đức Tông, sau làm đến chức tể tướng; ông là tác giả bài phú "Bạch vân chiếu xuân hải" và được thờ ở quê nhà.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Bia Trường Xuân (618) ở Thanh Hóa ca ngợi Phật pháp và viên thứ sử Cửu Chân họ Lê (Lê Cốc hay Lê Ngọc), người cùng các con nổi dậy chống nhà Đường. Bài nêu hiện vật, truyền thuyết thờ phụng và những chi tiết chủ yếu dựa thần tích.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Chuông Thanh Mai, đúc năm 798, tìm thấy năm 1986 ở Thanh Oai (Hà Nội), là quả chuông đồng có niên đại cổ nhất Việt Nam được biết, Bảo vật quốc gia. Bài nêu minh văn của Tùy Hỉ xã, đơn vị "cân Nam" và các số liệu lệch giữa nguồn.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Bia Xá lợi tháp minh, khắc năm 601 đời Tùy, tìm thấy ở Xuân Quan (Thuận Thành, Bắc Ninh) gần thành Luy Lâu, ghi việc dựng tháp đặt xá lợi ở chùa Thiền Chúng, Giao Châu. Bài nêu phát hiện, nội dung, so sánh và các chỗ chưa thống nhất.
