35 bài
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Đạo giáo vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc qua đường bộ và đường thủy, để lại hệ thống đạo quán, ảnh hưởng đến Tam giáo thời Lý – Trần và trong tín ngưỡng dân gian như thờ Huyền Thiên Trấn Vũ. Bài nêu các ý kiến khác nhau của giới nghiên cứu về vai trò của Đạo giáo.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Bửu Sơn Kỳ Hương (1849, Đoàn Minh Huyên) và Tứ Ân Hiếu Nghĩa (Ngô Lợi) là hai tôn giáo nội sinh ở vùng Thất Sơn, An Giang, lấy Phật giáo làm gốc, chủ trương "tu nhân – học Phật" và báo bốn ân. Bài nêu giáo lý, cách thờ tự và hiện trạng.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Đạo Bàlamôn của người Chăm là tôn giáo bản địa hóa từ Hindu giáo, chỉ còn ở Ninh Thuận và Bình Thuận. Bài nêu niềm tin, thờ Shiva và các vua thần thánh hóa, cấu trúc Awal – Ahiér, chức sắc, nghi lễ chính và những chuyển biến gần đây.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Công giáo vào Việt Nam theo giáo sử từ năm 1533, được các thừa sai Dòng Tên củng cố từ thế kỷ XVII. Bài nêu quá trình truyền giáo, 117 thánh tử đạo, tổ chức Hội đồng Giám mục Việt Nam (1980), số liệu và sự hội nhập văn hóa.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Thờ cúng tổ tiên là nếp tín ngưỡng ở gia đình, dòng họ, làng xã của người Việt: lập bàn thờ gia tiên, cúng giỗ, Tết, dựa trên quan niệm linh hồn người mất vẫn che chở con cháu. Bài nêu bàn thờ, nghi lễ, ảnh hưởng Nho – Phật – Đạo và các quan điểm về cách gọi.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Cận hiện đại
Cao Đài (Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ) là tôn giáo hình thành ở Nam Kỳ năm 1926, dung hợp Nho, Phật, Lão và các tín ngưỡng khác, lấy Thiên Nhãn làm biểu tượng; Tòa Thánh Tây Ninh là trung tâm của đạo. Bài nêu nguồn gốc, giáo lý, tổ chức, kiến trúc và các điểm nguồn ghi khác nhau.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tháp Bà Ponagar ở Nha Trang là thánh địa của nữ thần Mẹ xứ sở Pô Inư Nưgar của người Chăm, về sau được người Việt thờ là Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Bài mô tả nguồn gốc, quá trình tiếp biến Chăm – Việt, truyền thuyết và lễ hội tháng Ba âm lịch.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Thành hoàng làng là vị thần bảo hộ của làng xã Việt, thờ ở đình. Bài trình bày nguồn gốc từ thờ thần bản địa và thờ Thành hoàng Trung Hoa, quá trình gắn với đình từ thế kỷ XV, nhiên thần – nhân thần, thần tích, sắc phong và thực hành ở làng Cổ Bi (Hà Nội).
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Lý – Trần
Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do vua Trần Nhân Tông lập từ thế kỷ XIII, với ba tổ Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang. Bài nêu quá trình hình thành, những điểm giới nghiên cứu còn bàn, hình thái hiện đại và việc quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh năm 2025.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Phật giáo Nam tông gắn bó với đại bộ phận người Khmer Nam Bộ. Bài mô tả số lượng và phân bố chùa, kiến trúc, hình tượng gốc Bàlamôn trong chùa, sự tiếp biến với tín ngưỡng Neak Tà, Arắk và vai trò nhà chùa trong các nghi lễ vòng đời.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Lễ Phật giáo vào rằm tháng 7 âm lịch, đề cao báo hiếu cha mẹ, tổ tiên theo tích Mục Kiền Liên cứu mẹ; gắn với nghi thức Bông hồng cài áo và tục cúng chúng sinh (Xá tội vong nhân).
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Bà-la-môn giáo của người Chăm (Chăm Ahiér) có nguồn gốc từ Ấn Độ, được bản địa hóa thành tôn giáo riêng của dân tộc Chăm, sinh hoạt gắn với đền tháp ở Ninh Thuận và Bình Thuận. Katê là lễ hội lớn nhất trong năm.
