226 bài
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Alexandre Yersin (1863–1943), bác sĩ và nhà vi khuẩn học gốc Thụy Sĩ, phát hiện trực khuẩn dịch hạch năm 1894, sau đó sống và làm việc nhiều năm ở Nha Trang: lập cơ sở tiền thân của Viện Pasteur Nha Trang, thử trồng cao su, canh-ki-na và khảo sát cao nguyên Lang Biang.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Trường Mỹ thuật Đông Dương, mở tại Hà Nội năm 1925 do họa sĩ Victor Tardieu làm hiệu trưởng, là tiền thân của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Bài nêu quá trình thành lập, nội dung đào tạo, các học trò tiêu biểu và những điểm các nguồn ghi khác nhau.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Trống đồng Ngọc Lũ, tìm thấy khoảng năm 1893–1894 ở Hà Nam cũ, thuộc loại H1 theo phân loại của Heger, được bảo tàng coi là chiếc trống Đông Sơn có hoa văn đẹp và phong phú nhất; trống được công nhận bảo vật quốc gia năm 2012, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Truyền thuyết kể An Dương Vương có nỏ thần do Cao Lỗ chế từ móng rùa vàng, nhưng mất nước vì Trọng Thủy lấy cắp nỏ; khảo cổ học Cổ Loa tìm thấy kho mũi tên đồng, khuôn đúc và lẫy nỏ, được nhiều nhà nghiên cứu xem là cốt lõi lịch sử của truyền thuyết.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Phùng Nguyên, đặt tên theo di chỉ phát hiện năm 1959 ở Lâm Thao (Phú Thọ), cùng Đồng Đậu và Gò Mun làm thành chuỗi văn hóa tiền Đông Sơn, ghi dấu quá trình đá, gốm tinh xảo chuyển dần sang đồng thau ở châu thổ sông Hồng; niên đại các nguồn nêu chưa thống nhất.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Mộ thuyền Việt Khê, phát hiện năm 1961 ở Thủy Nguyên (Hải Phòng), là quan tài bằng thân cây khoét rỗng dài 4,76 m chứa 107 đồ tùy táng của cư dân Đông Sơn, được công nhận bảo vật quốc gia năm 2013 và lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 248, Triệu Thị Trinh cùng anh là Triệu Quốc Đạt dấy binh chống nhà Đông Ngô ở Cửu Chân (Thanh Hóa), lập căn cứ ở núi Nưa và Bồ Điền, được hưởng ứng lan tới Giao Chỉ; Lục Dận đàn áp, bà tự vẫn ở núi Tùng và được nhân dân thờ làm Vua Bà.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Mai Thúc Loan, hiệu Mai Hắc Đế, lãnh đạo khởi nghĩa Hoan Châu chống nhà Đường, xưng đế và đóng đô ở Vạn An (Nam Đàn, Nghệ An); các nguồn không thống nhất về năm khởi nghĩa (713 hay 722), năm mất, quê quán và số phận các vua triều Mai.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Phùng Hưng, hào trưởng Đường Lâm (Hà Nội), dấy binh chống chính quyền đô hộ nhà Đường, năm 791 vây thành Tống Bình và được dân suy tôn Bố Cái Đại Vương; các nguồn chưa thống nhất về năm khởi nghĩa, năm sinh, năm mất và thời gian tồn tại của chính quyền họ Phùng.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Luy Lâu, ở Thuận Thành (Bắc Ninh), là đô thị, trị sở của chính quyền nhà Hán ở Giao Chỉ và trung tâm Phật giáo cổ nhất ở nước ta theo các nguồn; khai quật năm 2014–2015 tìm thấy thành Nội thời Hán và khuôn đúc trống Đông Sơn, cho thấy sự đan xen văn hóa bản địa và văn hóa Hán.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hoa Lư (Trường Yên, Ninh Bình) là kinh đô của nước Đại Cồ Việt từ năm 968 dưới triều Đinh và Tiền Lê; các đợt khai quật 2009–2025 tìm thấy lớp kiến trúc thời Đại La và Đinh – Tiền Lê cùng đoạn thành Dền, song quy mô và cấu trúc thành cổ vẫn còn được nghiên cứu.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Dương Vân Nga, hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng, làm Hoàng Thái hậu khi Đinh Toàn lên ngôi năm 979 rồi cùng triều thần tôn Lê Hoàn lên ngôi năm 980; sử xưa chỉ trích bà, nhiều nhà nghiên cứu nay thông cảm, trong khi thân thế và nghi án năm 979 còn có các giả thuyết khác nhau.
