Truyền thuyết kể An Dương Vương có nỏ thần do Cao Lỗ chế từ móng rùa vàng, nhưng mất nước vì Trọng Thủy lấy cắp nỏ; khảo cổ học Cổ Loa tìm thấy kho mũi tên đồng, khuôn đúc và lẫy nỏ, được nhiều nhà nghiên cứu xem là cốt lõi lịch sử của truyền thuyết.
Truyền thuyết
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Phùng Nguyên, đặt tên theo di chỉ phát hiện năm 1959 ở Lâm Thao (Phú Thọ), cùng Đồng Đậu và Gò Mun làm thành chuỗi văn hóa tiền Đông Sơn, ghi dấu quá trình đá, gốm tinh xảo chuyển dần sang đồng thau ở châu thổ sông Hồng; niên đại các nguồn nêu chưa thống nhất.
Sử liệu
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Mộ thuyền Việt Khê, phát hiện năm 1961 ở Thủy Nguyên (Hải Phòng), là quan tài bằng thân cây khoét rỗng dài 4,76 m chứa 107 đồ tùy táng của cư dân Đông Sơn, được công nhận bảo vật quốc gia năm 2013 và lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Văn hóa thời đại kim khí ở duyên hải miền Trung, nổi bật với mộ chum và đồ trang sức bằng đá, thủy tinh; được xem là một nguồn gốc của văn hóa Chăm Pa.
Văn hóa thời đại đồng – sắt ở lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả với trống đồng, vũ khí và nghề trồng lúa nước; nền tảng vật chất của thời Văn Lang – Âu Lạc.
Nhà nước đầu tiên của người Việt theo truyền thống sử học, đóng đô ở Phong Châu. Sử cũ chép mốc 2879 TCN; giới khảo cổ thường đặt sự hình thành vào khoảng thế kỷ VII TCN.