Khoảng năm: 1400 – 1592
29 bài
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Ô châu cận lục, do Dương Văn An hoàn thành năm 1555 dưới triều Mạc, được coi là sách địa phương chí đầu tiên về vùng Thuận – Quảng. Bài nêu bố cục, nội dung, các bản chép và bản dịch, cùng những chỗ nguồn chưa thống nhất về phạm vi “Ô châu”.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Truyền kỳ mạn lục là tập truyện truyền kỳ chữ Hán gồm 20 truyện của Nguyễn Dữ, nhà nho ở ẩn cuối Lê sơ – đầu Mạc. Bài nêu cấu trúc, đề tài, so sánh với Tiễn đăng tân thoại và những điểm chưa chắc về tiểu sử, năm viết và tên tác giả.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Sau khi mất Thăng Long năm 1592, tàn dư nhà Mạc giữ vùng Cao Bằng đến năm 1677. Bài nêu các mốc lệch nhau giữa nguồn (1592, 1593 hay 1623; kết thúc 1677, 1683 hay 1692), kinh đô Nà Lữ – Cao Bình và quan hệ với Lê – Trịnh, nhà Minh, nhà Thanh.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Từ năm 1466 Lê Thánh Tông tổ chức lại quân đội: cấm binh, quân năm phủ, chế độ ngụ binh ư nông, tuyển đinh theo sáu hạng. Bài nêu hai cách tính quân số khác nhau và hạn chế của các nguồn.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Tập thơ Nôm của Nguyễn Trãi (1380–1442) được coi là tập thơ Nôm cổ nhất còn lại. Bài nêu văn bản và tự dạng Nôm, dấu vết phụ âm đầu kép của tiếng Việt thế kỷ XV, công trình Nguyễn Trãi quốc âm từ điển và nhận định về quá trình Việt hóa ngôn ngữ thơ.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Nhà nho, nhà thơ thế kỷ XVI đỗ trạng nguyên năm 1535 dưới triều Mạc, về dạy học ở am Bạch Vân sau năm 1542. Bài tách phần có sử liệu (thơ văn, giáo dục, hoạt động chính trị) khỏi các lời sấm Trạng Trình chỉ được truyền tụng.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Lương Thế Vinh, Trạng nguyên khoa Quý Mùi 1463 đời Lê Thánh Tông, được ghi là tác giả Đại thành toán pháp và người chế bàn tính gẩy. Bài nêu số liệu lệch giữa nguồn, nhận định của Alexei Volkov về tác giả sách và các truyền thuyết quanh ông.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Lê Thái Tổ (Lê Lợi) lập triều Hậu Lê năm 1428. Bài tập trung vào thời dựng nước 1428–1433 (bộ máy, ruộng đất, thi cử, ngoại giao), các đánh giá khác nhau về việc xử công thần và truyền thuyết gươm thần Hồ Gươm.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Lê Lai, tướng người Mường của khởi nghĩa Lam Sơn, nổi tiếng nhờ giả làm Lê Lợi để cứu chủ tướng. Bài nêu các chi tiết lệch giữa nguồn (quân số, nơi, ngày mất), giả thuyết từ Toàn thư năm 1427, ngày giỗ 21/8 và đền Lê Lai ở Kiên Thọ, Thanh Hóa.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Bộ bản đồ thời Lê Thánh Tông thể hiện cương vực và 13 thừa tuyên của Đại Việt cuối thế kỷ XV; bản gốc đã mất, các truyền bản còn ở Hà Nội và Tokyo. Niên đại (1467, 1469 hay 1490) và các phần đóng thêm về sau vẫn còn bàn.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Đình Tây Đằng ở Ba Vì là ngôi đình gỗ khởi dựng từ thời Mạc, thế kỷ XVI, nổi tiếng với kết cấu giá chiêng và hàng nghìn họa tiết chạm khắc; di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2013.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Bia Vĩnh Lăng dựng năm 1433 tại Lam Kinh, Thanh Hóa, bảo vật quốc gia: bia và rùa đá nặng khoảng 18 tấn, văn bia do Nguyễn Trãi soạn. Bài mô tả kích thước, hoa văn rồng, lá đề, con rùa sáu móng và nêu các điểm các nguồn chưa nói rõ.
1397
Xây thành Tây Đô (thành nhà Hồ)
Hồ Quý Ly cho xây thành Tây Đô bằng đá khối lớn ở Vĩnh Lộc; công trình nay là Di sản văn hóa thế giới.
Thanh Hóa
1400
Hồ Quý Ly lập nhà Hồ, đổi quốc hiệu Đại Ngu
Hồ Quý Ly phế vua Trần, lập nhà Hồ, đổi quốc hiệu Đại Ngu và tiếp tục nhiều cải cách về tiền tệ, ruộng đất, giáo dục.
Thanh Hóa
1406 – 1407
Nhà Minh xâm lược, nhà Hồ sụp đổ
Quân Minh lấy cớ "phù Trần diệt Hồ" tràn vào Đại Ngu; cha con Hồ Quý Ly bị bắt, đất nước rơi vào ách đô hộ của nhà Minh.
1418 – 1427
Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, sau mười năm chiến đấu buộc quân Minh rút về nước.
Thanh Hóa
1426
Nghĩa quân Lam Sơn phục kích, đánh tan đạo quân Minh của Vương Thông ở Tốt Động – Chúc Động, phía tây nam Đông Quan.
Hà Nội
1427
Nghĩa quân Lam Sơn tiêu diệt đạo viện binh Minh của Liễu Thăng ở Chi Lăng và Xương Giang, buộc Vương Thông xin hòa.
Lạng Sơn
1428
Nguyễn Trãi thay Lê Lợi soạn Bình Ngô đại cáo, tuyên cáo thắng lợi và khẳng định nền độc lập của Đại Việt; Lê Lợi lên ngôi, lập nhà Lê sơ.
1442
Vua Lê Thái Tông đột ngột băng hà ở Lệ Chi Viên; Nguyễn Trãi bị khép tội giết vua và bị tru di tam tộc. Năm 1464 Lê Thánh Tông minh oan cho ông.
1471
Lê Thánh Tông đánh Chiêm Thành
Lê Thánh Tông thân chinh đánh chiếm kinh đô Đồ Bàn của Chiêm Thành, lập đạo thừa tuyên Quảng Nam.
Gia Lai
1479
Ngô Sĩ Liên soạn xong Đại Việt sử ký toàn thư
Sử quan Ngô Sĩ Liên hoàn thành bộ Đại Việt sử ký toàn thư 15 quyển, chép lịch sử từ thời Hồng Bàng đến khi Lê Thái Tổ lên ngôi.
khoảng 1483
Bộ luật Hồng Đức được hoàn chỉnh dưới triều Lê Thánh Tông, nổi bật với các điều khoản bảo vệ quyền lợi của phụ nữ. Năm ban hành thường được nêu là 1483.
1484
Dựng bia tiến sĩ đầu tiên ở Văn Miếu
Lê Thánh Tông cho dựng bia ghi tên tiến sĩ các khoa thi từ năm 1442; 82 tấm bia còn lại nay là Di sản tư liệu thế giới.
Hà Nội
1527
Mạc Đăng Dung ép vua Lê Cung Hoàng nhường ngôi, lập nhà Mạc, đóng đô ở Thăng Long.
1533 – 1592
Nhà Lê trung hưng (Nam triều, dựa vào họ Nguyễn rồi họ Trịnh) giao tranh với nhà Mạc (Bắc triều) gần 60 năm, đến năm 1592 Nam triều chiếm lại Thăng Long.
