Khoảng năm: 1000 TCN – 179 TCN
27 bài
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Nghề đúc đồng là đỉnh cao của văn hóa Đông Sơn. Bài nêu các lần đúc thử trống Ngọc Lũ (1964–1975), gần 1.000 mảnh khuôn trống ở Luy Lâu, tranh luận khuôn ghép hay sáp chảy và chiếc trống đúc thực nghiệm năm 2022.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Cây đèn đồng hình người quỳ, Bảo vật quốc gia, do nhà khảo cổ Olov Janse tìm thấy năm 1935 trong một ngôi mộ gạch ở Lạch Trường, Thanh Hóa. Bài nêu tạo hình, các cách lý giải khác nhau (Janse, bảo tàng, báo chí) và niên đại còn lệch giữa các nguồn.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Làng Cả là khu mộ táng và cư trú lớn của văn hóa Đông Sơn ở Việt Trì, được biết đến từ năm 1959 và khai quật các năm 1976, 1977, 2005. Bài nêu quy mô, hiện vật, niên đại, những chỗ nguồn lệch nhau và tình trạng bảo tồn.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Làng Vạc là di chỉ mộ táng và cư trú của văn hóa Đông Sơn ở phía tây Nghệ An, phát hiện năm 1972. Bài nêu các đợt khai quật, hiện vật, niên đại và những chỗ số liệu lệch nhau giữa các nguồn, cùng tình trạng bảo tồn.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Triệu Đà, viên quan Hán lập nước Nam Việt ở Phiên Ngung, đã sáp nhập Âu Lạc vào khoảng năm 179 TCN, mở ra thời Bắc thuộc theo sử Việt Nam; cách Âu Lạc mất độc lập, mốc thời gian và việc xem nhà Triệu là ngoại xâm hay chính thống còn nhiều ý kiến.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Cuộc chiến giữa đạo quân nhà Tần do Đồ Thư chỉ huy và các tộc người Việt cổ ở Lĩnh Nam, được sử Việt Nam xem là cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đầu tiên; niên đại, địa bàn và vai trò của Thục Phán còn nhiều ý kiến khác nhau.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Thục Phán, thủ lĩnh người Tây Âu, theo sử sách đã hợp nhất với Lạc Việt, lên thay Hùng Vương, xưng An Dương Vương, lập nước Âu Lạc và đóng đô ở Cổ Loa; nguồn gốc của ông, cách chuyển ngôi và năm Âu Lạc mất (208 hay 179 TCN) vẫn còn nhiều ý kiến.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Sa Huỳnh là nền văn hóa thời đại kim khí ở miền Trung, nổi tiếng với mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú và đồ thủy tinh; phát hiện năm 1909 ở Quảng Ngãi, đồng đại với Đông Sơn và được xem là nền tảng của Chăm Pa; niên đại và nguồn gốc chủ nhân còn nhiều ý kiến.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn Lang là nhà nước đầu tiên theo sử sách Việt Nam, do các vua Hùng đứng đầu, chia thành khoảng 15 bộ với kinh đô ở Phong Châu (Phú Thọ); niên đại, tên các bộ và số đời vua Hùng vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Thành Cổ Loa ở Đông Anh (Hà Nội) là tòa thành đất ba vòng, kinh đô nhà nước Âu Lạc thời An Dương Vương; khảo cổ học 2007–2014 cho thấy thành được đắp vào khoảng thế kỷ III–II TCN và còn nhiều lần đắp thêm về sau.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Đông Sơn là nền văn hóa thời đại kim khí ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, khoảng thế kỷ VII TCN đến thế kỷ I–II, nổi tiếng với nghề đúc đồng và trống đồng; tên gọi lấy từ di chỉ Đông Sơn bên sông Mã (Thanh Hóa), phát hiện năm 1924.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Trống đồng Ngọc Lũ, tìm thấy khoảng năm 1893–1894 ở Hà Nam cũ, thuộc loại H1 theo phân loại của Heger, được bảo tàng coi là chiếc trống Đông Sơn có hoa văn đẹp và phong phú nhất; trống được công nhận bảo vật quốc gia năm 2012, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
khoảng 2000 TCN – 1500 TCN
Văn hóa khảo cổ thời đại đồng thau sớm ở trung du và đồng bằng Bắc Bộ, mở đầu chuỗi văn hóa tiền Đông Sơn (Phùng Nguyên – Đồng Đậu – Gò Mun).
Phú Thọ
khoảng 1000 TCN – 100
Văn hóa thời đại kim khí ở duyên hải miền Trung, nổi bật với mộ chum và đồ trang sức bằng đá, thủy tinh; được xem là một nguồn gốc của văn hóa Chăm Pa.
Quảng Ngãi
khoảng 800 TCN – 100
Văn hóa thời đại đồng – sắt ở lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả với trống đồng, vũ khí và nghề trồng lúa nước; nền tảng vật chất của thời Văn Lang – Âu Lạc.
Thanh Hóa
khoảng 700 TCN – 258 TCN
Nhà nước Văn Lang thời các vua Hùng
Nhà nước đầu tiên của người Việt theo truyền thống sử học, đóng đô ở Phong Châu. Sử cũ chép mốc 2879 TCN; giới khảo cổ thường đặt sự hình thành vào khoảng thế kỷ VII TCN.
Phú Thọ
khoảng 257 TCN
An Dương Vương lập nước Âu Lạc, xây thành Cổ Loa
Thục Phán hợp nhất Tây Âu và Lạc Việt, lập nước Âu Lạc, dời đô về Phong Khê và xây thành Cổ Loa nhiều vòng. Sử cũ chép năm 257 TCN.
Hà Nội
khoảng 218 TCN – 208 TCN
Người Tây Âu và Lạc Việt kháng chiến chống quân Tần
Người Tây Âu và Lạc Việt rút vào rừng, đánh lâu dài, khiến quân Tần đánh xuống phương Nam bị tổn thất nặng và chủ tướng Đồ Thư tử trận.
179 TCN
Triệu Đà, vua nước Nam Việt, chiếm Âu Lạc và sáp nhập vào Nam Việt, mở đầu thời kỳ phong kiến phương Bắc đô hộ kéo dài hơn một nghìn năm.
