Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
17 bài
Danh mục: Phong tục vòng đời
Địu là tấm vải có dây dùng cõng trẻ nhỏ sau lưng ở nhiều dân tộc miền núi. Với người Tày, Mông, Ê Đê, địu còn là quà của bà ngoại, của hồi môn, nơi gửi gắm mong ước cho đứa trẻ. Bài dựa trên báo chí địa phương, chưa có nghiên cứu dân tộc học chuyên sâu.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Sau khi mất Thăng Long năm 1592, tàn dư nhà Mạc giữ vùng Cao Bằng đến năm 1677. Bài nêu các mốc lệch nhau giữa nguồn (1592, 1593 hay 1623; kết thúc 1677, 1683 hay 1692), kinh đô Nà Lữ – Cao Bình và quan hệ với Lê – Trịnh, nhà Minh, nhà Thanh.
Danh mục: Trang phục
Phụ nữ Lô Lô mặc áo chàm ghép vải màu và thêu rực rỡ; Lô Lô Đen thêu nhiều, Lô Lô Hoa chắp vải nhiều hơn. Một bộ váy áo cần khoảng 10 m vải, có thể mất 2-3 năm. Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lô Lô Đen được công nhận di sản quốc gia (năm 2022 theo một nguồn).
Danh mục: Trang phục
Xóm Luống Nọi (xã Ngọc Đào, Hà Quảng, Cao Bằng) giữ kỹ thuật dệt thổ cẩm Tày trên khung cửi gỗ với que tre, tạo hoa văn ở mặt trái tấm vải. Nghề dệt này được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào Danh mục di sản quốc gia (năm 2022 hoặc 2023 tùy nguồn) nhưng chỉ còn khoảng 30 hộ làm.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Đám cưới "kin lẩu" của người Tày qua báo chí Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai: quan lang và pả mẻ thay mặt hai họ, thử thách đối đáp ở cổng nhà gái, bánh dày làm lễ vật bắt buộc, của hồi môn, tục đội nón, hát Quan Lang và những thay đổi hiện nay.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ cưới của người Dao ở Lào Cai và Cao Bằng theo mô tả báo chí: vai trò ông mối, so tuổi, hát đối, khăn đỏ và đồ bạc; những khác biệt giữa Dao Đỏ ở Tả Phìn và Bát Xát, Dao Tuyển, Dao Họ cùng các thay đổi hiện nay.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Nôm Tày dùng nét chữ Hán ghi tiếng Tày; năm 1961 Nghị định 206-CP phê chuẩn chữ Tày – Nùng theo mẫu Latin. Bài nêu văn bản truyện thơ, các cách phân loại, mốc thời gian chưa thống nhất và tình hình hiện nay.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viết
Người Dao có lối chữ riêng dựa trên nét chữ Hán, thường gọi là chữ Nôm Dao, dùng chép sách cúng, dân ca nghi lễ, truyện thơ, gia phả. Bài nêu kho sách cổ, giá trị sử liệu và việc truyền dạy, bảo tồn.
Danh mục: Di sản UNESCO
Non nước Cao Bằng được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu năm 2018, công viên thứ hai của Việt Nam sau Cao nguyên đá Đồng Văn. Vùng đá vôi karst với thác Bản Giốc, hồ Thăng Hen, động Ngườm Ngao lưu giữ lịch sử địa chất hơn 500 triệu năm và nhiều di sản văn hóa của các dân tộc.
Danh mục: Ẩm thực vùng miền
Xôi ngũ sắc là xôi nếp nhuộm bằng lá và củ rừng, dùng trong lễ, tết, cúng tổ tiên của người Tày, Nùng, Thái, Mường, Dao; mỗi dân tộc có công thức nhuộm và cách hiểu về năm màu riêng.
Danh mục: Làng nghề
Làng rèn Phúc Sen của người Nùng An (Cao Bằng) làm nông cụ và dao bằng lò rèn gia đình, nổi tiếng về độ sắc, bền; nghề được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định 446/QĐ-BVHTTDL năm 2019, các nguồn nói khác nhau về niên đại và quy mô.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Then là thực hành nghi lễ kết hợp hát, đàn tính và múa của người Tày, Nùng, Thái ở miền núi phía Bắc: thầy Then dẫn âm binh từ cõi đất lên cõi trời để cầu bình an. UNESCO ghi danh năm 2019 vào Danh sách di sản đại diện của nhân loại.
