Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
và 4 mục khác
22 bài
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Cận hiện đại
Ở Việt Nam hiện có hai bộ chữ Latin cho tiếng Mông: chữ Mông Việt Nam, ban hành theo Nghị định 206/CP ngày 27/11/1961, và chữ Mông quốc tế (RPA) du nhập từ Lào. Bài nêu cách xây dựng, khác biệt kỹ thuật, số liệu khảo sát ở hai bản vùng Tây Bắc và tranh luận về việc chọn bộ chữ.
Danh mục: Văn học dân gian
Xống chụ xon xao (Tiễn dặn người yêu) là truyện thơ tình nổi tiếng của người Thái ở Tây Bắc, ca ngợi lòng thủy chung và phê phán hôn nhân ép buộc. Bài nêu vị trí trong văn học Thái, các câu thơ thường được dẫn, việc dịch từ chữ Thái cổ và những thách thức bảo tồn.
Danh mục: Trang phục
Người Hà Nhì chia thành các nhánh Hà Nhì Đen và Hà Nhì Hoa với trang phục khác nhau. Bài nêu bộ đồ nữ Hà Nhì Hoa, thổ cẩm Hà Nhì Đen ở Y Tý (Lào Cai), trang phục ở bản Pa Pảng (Lai Châu), vai trò của mũ, khăn và việc gìn giữ trang phục.
Danh mục: Trang phục
Người Lự ở Lai Châu còn giữ gần như nguyên bản bộ trang phục chàm của phụ nữ. Bài nêu nguồn gốc di cư, kiểu áo năm thân với dải "con suối uốn lượn", váy lồng nhiều tầng, hòa sắc, quy trình từ trồng bông đến thêu và tình hình gìn giữ.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Xòe là lối múa tập thể của người Thái ở Tây Bắc, có mặt trong nghi lễ, đám cưới, hội làng và các cuộc vui chung. UNESCO ghi danh "Nghệ thuật Xòe Thái" vào Danh sách đại diện năm 2021. Bài nêu ba dạng xòe, sáu điệu xòe cổ (các nguồn ghi hơi khác nhau) và những lo ngại về việc sân khấu hóa.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Thái cổ của người Thái ở Việt Nam có nhiều kiểu khác nhau, năm 1961 Nhà nước ban hành bộ chữ cải tiến rồi sau đó có các phương án khác. Bài nêu nguồn gốc, các mốc và việc dạy lại chữ Thái ở Thanh Hóa.
Danh mục: Trang phục
Khăn piêu là dải khăn thổ cẩm nền chàm do con gái Thái tự dệt, thêu mặt trái; vừa là vật trang sức, tín vật tình yêu, vật trong cưới và tang, vừa là thước đo sự khéo léo, đi cùng áo cỏm, váy xỉn của phụ nữ Thái ở Tây Bắc và Thanh Hóa.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Then là thực hành nghi lễ kết hợp hát, đàn tính và múa của người Tày, Nùng, Thái ở miền núi phía Bắc: thầy Then dẫn âm binh từ cõi đất lên cõi trời để cầu bình an. UNESCO ghi danh năm 2019 vào Danh sách di sản đại diện của nhân loại.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Si La là dân tộc có dưới 1.000 người, quần tụ ở vài bản thuộc Lai Châu và Điện Biên, nói tiếng thuộc nhóm Tạng - Miến và không có chữ viết riêng. Họ làm nương và ruộng, ở nhà đất có bếp giữa nhà, giữ quan hệ dòng họ chặt chẽ cùng lễ cúng cơm mới và Tết riêng sau mùa thu hoạch.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Cống định cư ven sông Đà, sống tập trung ở vùng núi cao thuộc Lai Châu và Điện Biên, tiếng nói thuộc nhóm Tạng - Miến. Họ chủ yếu làm nương rẫy, hái lượm giữ vai trò quan trọng, ở nhà sàn; Tết Ngô và các nghi lễ cúng bản gắn với nhịp canh tác.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Mảng là một trong những cư dân bản địa lâu đời vùng Tây Bắc, cư trú chủ yếu ở tỉnh Lai Châu, nói tiếng thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ sống bằng nương rẫy du canh, hái lượm, săn bắt, ở nhà sàn; truyền thống do Pơgia cùng hội đồng các trưởng họ điều hành bản.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Lự sống chủ yếu ở Lai Châu, ở Việt Nam chỉ có nhóm Lự Đen, tiếng nói thuộc nhóm Tày - Thái. Họ làm ruộng lúa nếp có hệ thống mương phai, dệt thổ cẩm, rèn gươm; ở nhà sàn mái kéo dài tạo hiên đặt khung dệt, hát khắp theo tiếng sáo đôi.
