Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Bắc Ninh.
Bắc Giang (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Bắc Ninh từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 12 tháng 1 âm lịch
Lễ hội xuân ở núi Lim (Tiên Du, Bắc Ninh), ngày hội chính 13 tháng Giêng, nổi tiếng với hát quan họ: hát đối đáp, hát canh của các liền anh, liền chị.
Ngày 4 tháng 1 âm lịch
Hội làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh) thờ Thánh Thiên Cương, mở đầu năm bằng đám rước pháo khổng lồ và nghi thức "dô ông đám" vào mùng 4 Tết; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016.
Lễ hội chùa Dâu (lễ hội Tứ Pháp vùng Dâu)
Ngày 6 tháng 4 âm lịch
Lễ hội Tứ Pháp vùng Dâu ở chùa Dâu (Bắc Ninh): hội làng của 12 làng cổ Dâu - Luy Lâu thờ Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, khai hội 6 và chính hội 8 tháng Tư âm lịch; vào danh mục di sản phi vật thể quốc gia năm 2026.
Ngày 12 tháng 1 âm lịch
Hội đầu năm ở đền Bà Chúa Kho (Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, Bắc Ninh) từ 12 đến 15 tháng Giêng âm lịch, gắn với tích bà giữ kho lương thời Lý và tục "vay vốn" đầu năm, "lễ tạ" cuối năm.
Ngày 14 tháng 3 âm lịch
Lễ hội đền Đô (đền Lý Bát Đế) ở Đình Bảng, Từ Sơn (Bắc Ninh), từ 14 đến 16 tháng Ba âm lịch, chính hội 15 tháng Ba, tưởng nhớ vua Lý Thái Tổ và các vua nhà Lý với đám rước kiệu từ chùa Ứng Tâm.
Ngày 15 tháng 3 dương lịch
Lễ hội kỷ niệm khởi nghĩa Yên Thế (1884–1913), tổ chức quanh ngày 16 tháng 3 dương lịch tại khu di tích Hoàng Hoa Thám, Phồn Xương (Bắc Giang cũ, nay thuộc Bắc Ninh); di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2012.
49 bài
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Phùng Nguyên, đặt tên theo di chỉ phát hiện năm 1959 ở Lâm Thao (Phú Thọ), cùng Đồng Đậu và Gò Mun làm thành chuỗi văn hóa tiền Đông Sơn, ghi dấu quá trình đá, gốm tinh xảo chuyển dần sang đồng thau ở châu thổ sông Hồng; niên đại các nguồn nêu chưa thống nhất.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Luy Lâu, ở Thuận Thành (Bắc Ninh), là đô thị, trị sở của chính quyền nhà Hán ở Giao Chỉ và trung tâm Phật giáo cổ nhất ở nước ta theo các nguồn; khai quật năm 2014–2015 tìm thấy thành Nội thời Hán và khuôn đúc trống Đông Sơn, cho thấy sự đan xen văn hóa bản địa và văn hóa Hán.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1075 Lý Thường Kiệt chủ trương đem quân sang đánh phủ đầu các căn cứ của nhà Tống ở Ung, Khâm, Liêm, rồi lập phòng tuyến sông Như Nguyệt. Quân Tống bị chặn ở bờ bắc sông Cầu và rút quân sau khi giảng hòa năm 1077.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Lý – Trần
Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do vua Trần Nhân Tông lập từ thế kỷ XIII, với ba tổ Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang. Bài nêu quá trình hình thành, những điểm giới nghiên cứu còn bàn, hình thái hiện đại và việc quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh năm 2025.
Danh mục: Trang phục
Liền chị quan họ Bắc Ninh mặc áo mớ ba, khăn mỏ quạ, đội nón quai thao; liền anh mặc áo the, khăn xếp, cầm ô lục soạn. Bài mô tả bộ trang phục, cấu tạo nón quai thao và những thay đổi hôm nay theo các nguồn báo chí và UNESCO.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Quan họ là lối hát đối đáp giao duyên giữa liền anh và liền chị vùng Kinh Bắc (Bắc Ninh), thường hát không nhạc đệm; UNESCO ghi danh năm 2009 vào Danh sách đại diện, nay đứng trước thách thức giữ lề lối cổ.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Then là thực hành nghi lễ kết hợp hát, đàn tính và múa của người Tày, Nùng, Thái ở miền núi phía Bắc: thầy Then dẫn âm binh từ cõi đất lên cõi trời để cầu bình an. UNESCO ghi danh năm 2019 vào Danh sách di sản đại diện của nhân loại.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Chùa Bút Tháp (Ninh Phúc tự) ở Bắc Ninh có bố cục “nội công ngoại quốc”, pho tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tạc năm 1656 và bốn bảo vật quốc gia thế kỷ XVII; xếp hạng di tích quốc gia năm 1962, di tích quốc gia đặc biệt năm 2013.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Cơ Lao cư trú ở vùng núi đất và núi đá thuộc Hà Giang cũ, tiếng nói thuộc nhóm Ka Đai, gồm ba nhóm Trắng, Đỏ, Xanh. Vùng núi đá làm nương lấy ngô làm chính, vùng núi đất làm ruộng bậc thang; họ ở nhà đất ba gian hai trái và có lễ cầu mùa của nhóm Cơ Lao Đỏ ở Túng Sán.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Sán Dìu sống tập trung ở vùng trung du Bắc Bộ, nói thổ ngữ Hán Quảng Đông thuộc nhóm Hán, có 183.004 người (2019). Họ canh tác ruộng khô là chính, ở nhà đất trong làng có lũy tre bao quanh; hát giao duyên Soọng cô là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Sán Chay gồm hai nhóm Cao Lan và Sán Chỉ, cư trú xen kẽ với các dân tộc khác ở vùng Đông Bắc, có 201.398 người (2019). Họ làm ruộng nước thành thạo, ở nhà sàn; sình ca và các điệu múa dân gian là nét văn hóa nổi bật.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Nùng cư trú ở vùng Đông Bắc, thường xen kẽ với người Tày, nói tiếng thuộc nhóm Tày - Thái. Phần lớn ở nhà sàn, mặc y phục vải tự dệt nhuộm chàm; nhiều nơi sống bằng nương rẫy và nghề rèn, với hát Sli giao duyên và thực hành Then được UNESCO ghi danh cùng người Tày, Thái.
