Khoảng năm: 1009 – 1400
33 bài
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1010, vua Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô của Đại Cồ Việt từ Hoa Lư về thành Đại La rồi đổi tên Thăng Long. Bài chiếu dẫn tiền lệ dời đô, nêu hạn chế của Hoa Lư và ưu thế thế đất của Đại La.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Văn Miếu được dựng năm 1070 thời Lý Thánh Tông, Quốc Tử Giám lập năm 1076 và thường được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Nơi đây còn 82 bia tiến sĩ khoa thi 1442–1779, được UNESCO ghi danh.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Trong ba lần quân Mông – Nguyên xâm lược Đại Việt (1258, 1285, 1287–1288), nhà Trần dựa vào kế thanh dã, sức dân và tài chỉ huy của Trần Quốc Tuấn; trận Bạch Đằng ngày 9/4/1288 chấm dứt cuộc chiến.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Lý – Trần
Tháp Pô Klong Garai là cụm đền tháp gạch của người Chăm trên đồi Trầu (Phan Rang, Ninh Thuận cũ, nay thuộc Khánh Hòa), xây cuối thế kỷ XIII – đầu thế kỷ XIV, thuộc phong cách Muộn; di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1075 Lý Thường Kiệt chủ trương đem quân sang đánh phủ đầu các căn cứ của nhà Tống ở Ung, Khâm, Liêm, rồi lập phòng tuyến sông Như Nguyệt. Quân Tống bị chặn ở bờ bắc sông Cầu và rút quân sau khi giảng hòa năm 1077.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Chùa Diên Hựu (chùa Một Cột) được dựng năm 1049 dưới thời Lý Thái Tông theo ghi chép của Đại Việt sử ký toàn thư, nổi tiếng vì ngôi điện gỗ đặt trên một trụ đá giữa ao. Chùa bị phá năm 1954, được phục dựng và xếp hạng di tích quốc gia năm 1962.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Chu Văn An (mất năm 1370) là nhà giáo thời Trần, mở trường dạy học ở quê rồi làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám. Ông dâng Thất trảm sớ xin chém bảy kẻ nịnh thần, từ quan về Chí Linh và được thờ ở Văn Miếu; UNESCO đưa vào danh sách kỷ niệm năm 2020.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, gồm Thành cổ Hà Nội và khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu, được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới ngày 31/7/2010. Các cuộc khai quật từ năm 2002 cho thấy các tầng di tích liên tục từ thời Đại La đến Lê Trung hưng.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Lý – Trần
Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do vua Trần Nhân Tông lập từ thế kỷ XIII, với ba tổ Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang. Bài nêu quá trình hình thành, những điểm giới nghiên cứu còn bàn, hình thái hiện đại và việc quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh năm 2025.
1009
Lý Công Uẩn lên ngôi, lập nhà Lý
Sau khi Lê Long Đĩnh mất, triều thần tôn Lý Công Uẩn lên ngôi ở Hoa Lư, mở đầu nhà Lý.
Ninh Bình
tháng 7 năm 1010
Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô từ Hoa Lư về thành Đại La và đổi tên là Thăng Long (tháng 7 âm lịch năm Canh Tuất).
Hà Nội
1049
Dựng chùa Diên Hựu (chùa Một Cột)
Lý Thái Tông cho dựng chùa Diên Hựu với ngôi điện đặt trên một cột đá giữa hồ.
Hà Nội
1054
Lý Thánh Tông lên ngôi và đổi quốc hiệu Đại Cồ Việt thành Đại Việt; quốc hiệu này dùng trong phần lớn thời kỳ phong kiến sau đó.
1070
Lý Thánh Tông cho xây Văn Miếu, đắp tượng Chu Công, Khổng Tử và Tứ phối để thờ.
Hà Nội
1075 – 1077
Lý Thường Kiệt kháng chiến chống Tống
Lý Thường Kiệt chủ động đánh sang Ung, Khâm, Liêm (1075–1076) rồi chặn đứng quân Tống ở phòng tuyến sông Như Nguyệt (1077).
1075
Triều Lý mở khoa thi Minh kinh bác học và Nho học tam trường; Lê Văn Thịnh đỗ đầu.
1225
Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh (Trần Thái Tông) cuối năm Ất Dậu, mở đầu nhà Trần.
1258
Kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất
Quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy tràn vào Thăng Long; nhà Trần rút lui bảo toàn lực lượng rồi phản công ở Đông Bộ Đầu.
1284
Thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu các bô lão hỏi kế đánh giặc; các bô lão đồng thanh xin đánh.
1285
Kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai
Quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy tấn công Đại Việt; quân dân nhà Trần thắng ở Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp.
ngày 8 tháng 3 âm lịch năm 1288
Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
Trần Hưng Đạo dùng trận địa cọc trên sông Bạch Đằng tiêu diệt đoàn thuyền lương và thủy binh Nguyên, kết thúc cuộc kháng chiến lần thứ ba (ngày 8 tháng 3 năm Mậu Tý).
Quảng Ninh
1299
Trần Nhân Tông xuất gia, khai lập Thiền phái Trúc Lâm
Thượng hoàng Trần Nhân Tông xuất gia tu ở núi Yên Tử, khai lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Quảng Ninh
1306
Công chúa Huyền Trân về Chăm Pa
Công chúa Huyền Trân được gả cho vua Chăm Pa Chế Mân; Chăm Pa dâng hai châu Ô, Lý cho Đại Việt.
