Khoảng năm: 1858 – nay
59 bài
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Cận hiện đại
Nguyễn Văn Vĩnh (1882–1936) là nhà báo, dịch giả cổ vũ dùng chữ quốc ngữ thay chữ Hán, chữ Nôm. Bài nêu các tờ báo ông làm chủ bút, quan điểm về chữ quốc ngữ và phiên âm tên nước ngoài, hoạt động dịch sách, và các đánh giá khác nhau của giới nghiên cứu.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Nguyễn Đình Chiểu, nhà thơ mù ở Nam Bộ, là tác giả truyện thơ Lục Vân Tiên và Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (1861). Bài nêu tiểu sử, các tác phẩm chính, những chi tiết còn lệch giữa các nguồn và việc UNESCO ghi nhận năm 2021.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Liên bang Đông Dương là khối thuộc địa – bảo hộ của Pháp lập theo sắc lệnh tháng 10/1887, đứng đầu là Toàn quyền. Bài nêu thành phần, quyền hạn và bộ máy của Toàn quyền, thời Paul Doumer và những cách đánh giá khác nhau.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Cận hiện đại
Hội Truyền bá quốc ngữ lập năm 1938 ở Hà Nội do Nguyễn Văn Tố làm hội trưởng, dạy chữ quốc ngữ cho người mù chữ đến 1945 rồi thành nòng cốt của Bình dân học vụ. Bài nêu việc lập hội, kết quả và điểm các nguồn ghi khác nhau.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Đường sắt xuyên Việt do chính quyền thuộc địa Pháp xây theo luật ngày 25/12/1898 dưới thời Toàn quyền Doumer, hai đầu Bắc – Nam nối nhau ngày 2/9/1936. Bài nêu các chặng chính, vốn xây dựng, các cách đánh giá và việc nối lại sau 1976.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễnThời kỳ: Cận hiện đại
Đờn ca tài tử là lối đàn ca của người dân Nam Bộ, hình thành khoảng cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, được UNESCO ghi danh năm 2013. Nguồn gốc từ ca Huế và nhạc lễ, hệ thống 20 bản tổ và vai trò của Nhạc Khị còn có ý kiến khác nhau.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Cận hiện đại
Dinh thự họ Vương ở Sà Phìn, cao nguyên đá Đồng Văn, là quần thể nhà gỗ và đá xây cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, pha kiến trúc Vân Nam, Pháp và kỹ thuật xếp đá của người Mông; di tích quốc gia từ năm 1993.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Cận hiện đại
Dinh Độc Lập (nay là Hội trường Thống Nhất) là công trình hiện đại do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thiết kế, khởi công 1962 và khánh thành 31/10/1966 trên nền dinh Norodom. Mặt tiền có rèm hoa đá hình đốt trúc; bài chỉ tập trung vào kiến trúc, nêu các cách diễn giải biểu tượng của người trong cuộc.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Địa đạo Củ Chi hình thành khoảng năm 1948, phát triển thành mạng hầm dài trên 200 km thời chống Mỹ, nay là di tích quốc gia đặc biệt. Bài nêu cấu trúc, các chiến dịch càn quét, số liệu khác nhau giữa các nguồn và tiến trình hồ sơ UNESCO.
Danh mục: Trang phụcThời kỳ: Cận hiện đại
Dép cao su, hay dép lốp, làm từ săm lốp xe ô tô cũ, được bộ đội dùng rộng rãi trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Theo các nguồn, đôi dép gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đời khoảng năm 1947; nghề làm dép lốp suy giảm sau 1985 rồi được hồi sinh thành sản phẩm đương đại.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Cận hiện đại
Đại Nam quấc âm tự vị (1895–1896) của Huỳnh Tịnh Của là tự điển đơn ngữ tiếng Việt đầu tiên, ghi mục từ kèm chữ Nôm, chữ Hán và giải nghĩa bằng tiếng Việt. Bài nêu cách soạn, đặc điểm, ưu điểm và hạn chế.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Cận hiện đại
Chữ Ba Na (Bahnar) hệ Latin được các giáo sĩ Pháp xây dựng từ năm 1861 ở Kon Tum, về sau là cơ sở cho chữ Gia Rai, Ê Đê và hệ chữ chung Tây Nguyên năm 1935. Bài nêu các mốc từ điển và cuốn sách tranh Thần Giấy Hlabar ra mắt năm 2026 về lịch sử chữ viết Ba Na.
1/9/1858
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp.
Đà Nẵng
5/6/1862
Triều Nguyễn ký hòa ước với Pháp và Tây Ban Nha, nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Biên Hòa, Gia Định, Định Tường) và đảo Côn Lôn cho Pháp.
15/4/1865
1884 – 1913
Nông dân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám kháng chiến chống Pháp gần 30 năm.
Bắc Ninh
6/6/1884
Triều Nguyễn ký hòa ước với Pháp, chính thức thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp trên Bắc Kỳ và Trung Kỳ.
1885 – 1896
Sau cuộc phản công ở kinh thành Huế thất bại, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở và ban chiếu Cần vương, kêu gọi văn thân, sĩ phu đứng lên chống Pháp.
28/2/1902
Cây cầu thép dài hơn 1,6 km bắc qua sông Hồng (khi đó gọi là cầu Doumer) được khánh thành.
Hà Nội
1905 – 1909
Phan Bội Châu tổ chức đưa thanh niên sang Nhật Bản học tập để chuẩn bị lực lượng giành độc lập.
1907
Các sĩ phu yêu nước mở trường Đông Kinh nghĩa thục ở Hà Nội, dạy học không lấy tiền, cổ động chữ Quốc ngữ và tư tưởng duy tân; trường bị đóng cửa cuối năm.
Hà Nội
5/6/1911
Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước
Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) rời bến Nhà Rồng trên tàu Amiral Latouche-Tréville sang Pháp.
Hồ Chí Minh
1930 – 1931
Cao trào đấu tranh của công nhân, nông dân ở Nghệ An, Hà Tĩnh, đỉnh cao là việc lập chính quyền Xô viết ở nhiều làng xã.
Nghệ An
3/2/1930
Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản do Nguyễn Ái Quốc chủ trì ở Hồng Kông thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
19/8/1945
Việt Minh lãnh đạo tổng khởi nghĩa giành chính quyền, thắng lợi ở Hà Nội ngày 19/8/1945 rồi lan ra cả nước; vua Bảo Đại thoái vị.
Hà Nội
2/9/1945
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Hà Nội
7/5/1954
Sau 56 ngày đêm (13/3 – 7/5/1954), quân đội Việt Nam tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của Pháp.
Điện Biên
21/7/1954
Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam được ký kết, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời.
30/4/1975
Kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước
Xe tăng Quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập ở Sài Gòn, chiến tranh Việt Nam kết thúc; năm 1976 nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra đời.
Hồ Chí Minh
tháng 12 năm 1986
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra đường lối Đổi mới, chuyển sang kinh tế thị trường.
1993
Quần thể di tích Cố đô Huế được công nhận Di sản thế giới
Quần thể di tích Cố đô Huế là di sản đầu tiên của Việt Nam được UNESCO ghi vào Danh sách Di sản thế giới.
Huế
1994
Vịnh Hạ Long được công nhận Di sản thế giới
Vịnh Hạ Long được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới; năm 2023 mở rộng thành Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà.
Quảng Ninh
28/7/1995
Việt Nam trở thành thành viên thứ bảy của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.
1999
Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn được công nhận Di sản thế giới
Tại cùng một kỳ họp, UNESCO ghi danh Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn vào Danh sách Di sản văn hóa thế giới.
Đà Nẵng
2005
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO vinh danh
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại.
11/1/2007
Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới.
2010
Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long được công nhận Di sản thế giới
Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới, đúng dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long.
Hà Nội
2014
Quần thể danh thắng Tràng An được công nhận Di sản thế giới
Tràng An là di sản thế giới hỗn hợp (văn hóa và thiên nhiên) đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á.
Ninh Bình
2025
Quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận Di sản thế giới
Quần thể di tích gắn với Thiền phái Trúc Lâm và nhà Trần trải trên Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới.
1/7/2025
Sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố
Việt Nam sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống 34 tỉnh, thành phố và bỏ cấp huyện; chính quyền mới hoạt động từ ngày 1/7/2025.
